Στάση στο Χαλάνδρι

«Σε τιμές ρεκόρ μετρήθηκαν χθες τα αιωρούμενα σωματίδια στο Λεκανοπέδιο. Ο ρύπος-φονιάς εκτοξεύτηκε στα 140 μικρογραμμάρια στο σταθμό της Λυκόβρυσης, που είναι η υψηλότερη του έτους. Όπως είναι γνωστό, δεν υπάρχει όριο συναγερμού, αλλά ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ορίζει ότι η τιμή των 50 μικρογραμμαρίων δεν μπορεί να καταγράφεται πάνω από 35 ημέρες το χρόνο. Στην πρωτεύουσα έως τώρα μία στις δύο ημέρες έχουμε υπέρβαση του ορίου.»

Αυτή την είδηση αλιεύσαμε από τα «ψιλά» της Ελευθεροτυπίας στις 18/2/2006. Η ίδια εφημερίδα επανέρχεται στα ίδια στις 23/2/2006 σε αρθράκι με τίτλο « Πνίγηκε η Λυκόβρυση» που αναφέρει:

«Για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα η Λυκόβρυση «πνίγηκε» στα αιωρούμενα σωματίδια. Οι τιμές στον συγκεκριμένο ρύπο μετρήθηκαν χθες στα 80 μικρογραμμάρια, ενώ μια ημέρα πριν είχαν φθάσει στα 71. Στο συγκεκριμένο ρύπο έχει οριστεί ότι η τιμή των 50 μικρογραμμαρίων δεν μπορεί να ξεπερνιέται περισσότερες από 35 ημέρες το χρόνο. Τις δύο τελευταίες ημέρες άλλες δύο περιοχές, το Μαρούσι και η οδός Αριστοτέλους, παρουσίασαν τιμές λίγο πάνω από το όριο.»

Αυτό που μας κέντρισε το ενδιαφέρον ήταν το Μαρούσι που άλλωστε γειτονεύει με το Χαλάνδρι. Έτσι αποφασίσαμε να το «ψάξουμε» λίγο.

Η εφημερίδα λοιπόν αναφέρεται σε αυτά τα προάστια όχι γιατί αυτά παρουσιάζουν το πρόβλημα αλλά γιατί εκεί βρίσκονται σταθμοί μέτρησης. Στο Χαλάνδρι ως γνωστόν δεν υπάρχει σταθμός μέτρησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Υπάρχει όμως στο Μαρούσι αλλά και στην Αγία Παρασκευή. Έτσι πιστεύουμε ότι μπορεί να προκύψουν κάποια συμπεράσματα και για την πόλη μας. Ο σταθμός μέτρησης στο Μαρούσι βρίσκεται σε υψόμετρο 145 μέτρων και χαρακτηρίζεται «Αστικός – κυκλοφορίας» ενώ της Αγίας Παρασκευής σε υψόμετρο 300 μέτρων και χαρακτηρίζεται «περιαστικός- υποβάθρου».

Τι είναι όμως τα αιωρούμενα σωματίδια; Όπως διαβάσαμε τα αιωρούμενα σωματίδια περιλαμβάνουν οποιαδήποτε στερεά ή υγρά σωματίδια (με εξαίρεση το νερό και τον πάγο) τα οποία αιωρούνται στην ατμόσφαιρα όπως βαριά μέταλλα, σκόνη, καπνός ακόμα και σταγόνες θειικού οξέως. Πιο γνωστά είναι τα  PM 10 και PΜ 2,5 με διάμετρο μικρότερη των 10 και 2,5 εκατομμυριοστών του μέτρου αντίστοιχα. Όσο μικρότερη διάμετρο έχουν, τόσο βαθύτερα εισέρχονται στο αναπνευστικό σύστημα του ανθρώπου και είναι δύσκολο να αποβληθούν. Εξαιτίας του πολύ μεγάλου εύρους τους, οι πηγές εκπομπής τους είναι πολυάριθμες. (κυκλοφορία αυτοκινήτων, βιομηχανία, σκόνη από δημόσια έργα και πολλά άλλα). Οι εκπομπές από τις εξατμίσεις των οχημάτων, καθώς και αυτές που προέρχονται από καύση ξύλων και βιομηχανικέ ς δραστηριότητες, αποτελούν τις  σπουδαιότερες πηγές παραγωγής των ρύπων  που είναι γνωστοί ως αιωρούμενα σωματίδια. Τα αιωρούμενα σωματίδια, όταν εισέρχονται στην αναπνευστική οδό μπορούν να προκαλέσουν βλάβες από μόνα τους ή σαν αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης με άλλους αέριους ρύπους, των οποίων μπορούν να επιτείνουν της βλαβερές συνέπειες. Οι πιο ευαίσθητες κατηγορίες πληθυσμού σε σχέση με τα αιωρούμενα σωματίδια  είναι οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και όσοι αντιμετωπίζουν αναπνευστικά προβλήματα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ευρωπαϊκή ένωση το 1999 ορίζει σαν ανώτατα όρια για το συγκεκριμένο ρύπο:

ΟΡΙΑΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΑ  ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ PM10

ΟΔΗΓΙΑ 1999/30/ΕΚ

Βέβαια παρά την οδηγία καμία συμμόρφωση της χώρας μας δεν έγινε μέχρι το 2005. Αντίθετα παρουσιάζεται διαχρονική αύξηση των ρύπων.

Στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος Apheis (Air Pollution and Health: A European Information System) για τις συνέπειες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης αναφέρεται ότι αν στην Αθήνα οι συγκεντρώσεις των ΡΜ 10 και ΡΜ 2,5 μειώνονταν στα 15 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, από 52,12 σήμερα κατά μέσο όρο, ο μέσος 30χρονος Αθηναίος θα μπορούσε να κερδίσει έως και 1,62 χρόνια ζωής. Το αντίστοιχο «κέρδος» στην ηλικία των 65 ετών είναι 1,28 χρόνια. Όπως επίσης ότι αν μειώναμε τα ημερήσια επίπεδα των ΑΣ 10 (αιωρούμενα σωματίδια) έστω κατά 5 μg./m³, τότε θα είχαμε 81 λιγότερους θανάτους Aθηναίων το χρόνο. Έτσι δεν υπάρχει νομίζουμε κάποια αμφιβολία ότι η ρύπανση της ατμόσφαιρας πραγματικά σκοτώνει.

Για να γυρίσουμε όμως στα δικά μας.

Από τις ημερήσιες μετρήσεις του υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ (http://www. minenv.gr/1/12/122/12204/g1220400.html) αντιγράφουμε από τον πίνακα ενημέρωσης για τους ρύπους, στις 23/2/2006, τη στήλη που αφορά τις μετρήσεις για τα αιωρούμενα σωματίδια PM10.

Είναι σαφές ότι μεταξύ Μαρουσιού και Αγ. Παρασκευής η ρύπανση κυμαίνεται από 71 σε 44. Και μη θεωρήσουμε ότι τα πράγματα είναι καλύτερα προς την Αγία Παρασκευή

Ενδεικτικό είναι και το γράφημα που ακολουθεί και που αναφέρεται στο  έτος 2004 (που λόγω Ολυμπιακών υπήρχε κάθε συμφέρον να φανεί ότι περιορίζεται η ρύπανση).

Το ανώτατο επιτρεπτό όριο ξεπεράστηκε 58 ημέρες στο σταθμό Aγίας Παρασκευής και 47 στο Μαρούσι ενώ το ανώτατο επιτρεπτό όριο υπέρβασης ορίων ορίζεται από την ΕΕ στις 35 ημέρες το χρόνο.

Τα στοιχεία προέρχονται από την επίσημη έκθεση του ΠΕΧΩΔΕ για την ατμοσφαιρική ρύπανση το 2004. Εννοείται ότι για το 2005 δεν ασχολήθηκε κανείς.

Αν εκτιμήσουμε ότι το Χαλάνδρι περιβάλλεται στο σύνολό του από μεγάλους οδικούς άξονες (Κηφισίας, Μεσογείων, Αττική Οδός) με τεράστιους κυκλοφοριακούς φόρτους ενώ στο εσωτερικό του δεκάδες οδοί ( Παπανικολή, Πεντέλης, Δουκ. Πλακεντίας) σχεδόν όλο το 24ωρο παρουσιάζουν αυξημένη κίνηση μάλλον λογικά σκεφτόμαστε ότι υπέρβαση των ορίων ρύπανσης θα υπάρχει και στην πόλη μας. Το μόνο ερώτημα που τίθεται είναι πόση υπέρβαση και πόσες μέρες το χρόνο.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι καμία επίσημη τοποθέτηση – ούτε καν νύξη- για το πρόβλημα στο Χαλάνδρι δεν υπάρχει από τη δημοτική αρχή. Και στο επίπεδο της ενημέρωσης, αφού στο περιοδικό του Δήμου παρουσιάζεται μια κυριολεκτικά ψευδής εικόνα για την πόλη αλλά και σε επίπεδο πρωτοβουλιών που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στη μελέτη και τον περιορισμό των συνεπειών. Έτσι:

-Αγνοούμε παντελώς το πρόβλημα ενώ υπάρχουν δεκάδες αναφορές και επίσημα στοιχεία για την επιβάρυνση όλων των βορείων προαστίων από αυτούς τους ρύπους. Ο δήμαρχος με μια απλή αίτηση προς το ΠΕΧΩΔΕ μπορεί να έχει πλήρη ενημέρωση. Γιατί δεν το κάνει;

-Δεν υπάρχει καμία μελέτη για την εκτροπή της διαμπερούς κυκλοφορίας από την πόλη. Οι αναφορές που γίνονται αφορούν την κυκλοφοριακή συμφόρηση και όχι τη ρύπανση που κυριολεκτικά σκοτώνει. Αρκεί να θυμηθούμε ότι η Παπανικολή είχε μετατραπεί «προσωρινά» σε δρόμο τροφοδότη του Ελ. Βενιζέλος μέχρι την αποπεράτωση της Αττικής οδού. Οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις όμως παραμένουν.

-Δεν υπάρχει καμία μελέτη για την αποθάρρυνση χρήσης του αυτοκινήτου ενώ η δημοτική συγκοινωνία παραμένει σε εμβρυακό επίπεδο σε σχέση με τις ανάγκες μιας πόλης 80.000 κατοίκων. Βέβαια δεν γίνεται ούτε λόγος για πεζοδρομήσεις διαπλατύνσεις πεζοδρομίων, δενδροφυτεύσεις και άλλα που θα βοηθούσαν στην υιοθέτηση εναλλακτικών τρόπων μετακίνησης και θα απομάκρυναν την κίνηση αυτοκινήτων από τις γειτονιές.

-Όχι μόνο δεν υπάρχει πρόβλεψη για επέκταση των χώρων πρασίνου αλλά αντίθετα δεσμευμένοι χώροι αποδεσμεύονται και παραδίνονται προς εκμετάλλευση. (τουλάχιστον 15 οικόπεδα έχουν αποχαρακτηριστεί τα τελευταία τρία χρόνια ενώ είναι γνωστή η τραγωδία του «κτήματος Δουζένη»).

-Η Ρεματιά έχει εγκαταλειφθεί στην τύχη της ενώ επίσημα πια, η δημοτική αρχή αρνείται την εφαρμογή του προεδρικού διατάγματος για την προστασία της.

Για να είμαστε ειλικρινείς δεν πιστεύουμε ότι ένα πρόβλημα που αφορά κεντρικές πολιτικές επιλογές και όλο το λεκανοπέδιο, μπορεί να αντιμετωπιστεί ολοκληρωτικά στα πλαίσια ενός μόνο δήμου. Από την άλλη όμως, πιστεύουμε ότι είναι ανάγκη να προσπαθήσουμε. Άλλωστε όλοι οι επιστήμονες καταλήγουν στη μοναδική «συνταγή». Περιορισμός της χρήσης αυτοκινήτου και περισσότερο πράσινο. Από ότι φαίνεται στο Χαλάνδρι κάποιοι συμβάλλουν στο να γίνεται το αντίθετο. Και μάλιστα με κόστος την ίδια μας τη ζωή.

Κώστας Ευθυμίου

ΥΓ. 1. Σύμφωνα με τον  Ευρωπαϊκό Oργανισμό Περιβάλλοντος  η έξαρση που παρατηρείται στις οικοδομικές κατασκευές από το 2000 έως σήμερα μπορεί να συγκριθεί μόνο με αυτήν της δεκαετίας του '60, «την εποχή της αντιπαροχής». Σήμερα στην Αθήνα αντιστοιχούν μόλις 2 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο. Σημειώνεται ότι στη Βόννη αναλογούν 35 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο, στο Ρότερνταμ 24, στο Αμστερνταμ 27. Στο Χαλάνδρι;

ΥΓ. 2. Στο site που ακολουθεί υπάρχουν χρήσιμες πληροφορίες για την ατμοσφαιρική ρύπανση: http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathcommon_2_13/10/2004_1283374