Ο Δήμος Χαλανδρίου στο πλαίσιο καταπολέμησης της ρύπανσης εξέδωσε νέο κανονισμό καθαριότητας. Τον διαβάσαμε και μπήκαμε στον πειρασμό να τον σχολιάσουμε, αφού αποτελεί μνημείο αυθαιρεσίας και  αοριστίας. Με μία γλώσσα που παραπέμπει σε αντίστοιχα κείμενα της αλήστου μνήμης επταετίας, υποτίθεται ότι προσπαθεί να βάλει τάξη στο πρόβλημα διαχείρισης των απορριμμάτων, εμπλέκοντας σωστές διατάξεις με άλλες πλήρως ανεφάρμοστες ή αντιφατικές. Βασικός άξονας της λογικής του είναι ότι για όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας και αφορούν τα απορρίμματα, φταίνε οι πολίτες οι οποίοι οφείλουν να διορθωθούν δια της βίας με τη ν αντίστοιχη επιβολή προστίμων.

Οι υποχρεώσεις του Δήμου

Στο Κεφάλαιο Β, άρθρο 4, περιγράφονται οι υποχρεώσεις του Δήμου. Περιέργως πως δεν μας εξηγεί κανείς με ποιόν τρόπο προσδιορίζονται αυτές. Διαβάζουμε για παράδειγμα:

«Η αποκομιδή (σσ για τα αστικά απορρίμματα) γίνεται τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα βάσει προγράμματος που καταρτίζει ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος με τους συνεργάτες του και με τη συμμετοχή εργαζομένων.»

«Η αποκομιδή, μεταφορά και διάθεση των ογκωδών αστικών απορριμμάτων .. (παλιά έπιπλα, κλαδιά, άχρηστες οικιακές συσκευές, στρώματα  κλπ) εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από της ειδοποίησης στην αρμόδια υπηρεσία καθαριότητας του Δήμου…ή βάσει κάποιου άλλου ειδικού προγράμματος αποκομιδής που καταρτίζει η αρμόδια υπηρεσία καθαριότητας του Δήμου και αφού οι ενδιαφερόμενοι καταβάλουν ειδικό τέλος αποκομιδής 4 ευρώ ανά ογκώδες αντικείμενο ή 8 ευρώ ανά κυβικό μέτρο στην περίπτωση πολλών ογκωδών αντικειμένων, εν πάσει περιπτώσει ότι καθορίσει το Δημοτικό Συμβούλιο».

Μια πρώτη παρατήρηση είναι ότι, οι υποχρεώσεις του Δήμου χαρακτηρίζονται από επιτηδευμένη αοριστία. «Τουλάχιστον», «εν πάσει περιπτώσει ότι καθορίσει το Δημοτικό Συμβούλιο» κλπ.

Εκτός από αυτό, τα ερωτήματα είναι προφανή: γιατί να γίνεται αποκομιδή τρεις φορές την εβδομάδα και όχι κάθε μέρα ή κάθε δύο μέρες; Με βάση ποια στοιχεία, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, τα απορρίμματα μπορεί να παραμένουν δύο ή και περισσότερες ημέρες και να αποσυντίθενται μέσα στους κάδους; Ή γιατί τα ογκώδη απορ ρίμματα – ειδικά όταν περιέχονται ξερά κλαδιά που είναι εύφλεκτα - να περισυλλέγονται μέσα σε πέντε ημέρες; Καμία εξήγηση. Όπως και για το επιπλέον ειδικό τέλος. Γιατί να πληρώνουν οι κάτοικοι της πόλης ειδικό τέλος; Λίγα πληρώνουν για δημοτικά τέλη; Και ποιος αποφάσισε ότι τα ογκώδη αντικείμενα δεν συμπεριλαμβάνονται στις συμβατικές υποχρεώσεις του Δήμου; Μάλλον ζητάμε πολλά.

Η αοριστία όμως που αναφέραμε πριν, συνεχίζεται όλο και πιο γενικευμένα. Έτσι λίγο παρακάτω διαβάζουμε για την καθαριότητα των εξωτερικών χώρων:

«Η συχνότητα και οι μέθοδοι σκουπίσματος ορίζονται από δεδομένων των αναγκών, των δυνατοτήτων και των διαθέσιμων μέσων».

Με δικά μας λόγια –αφού η πρόταση είναι πλήρως ασύντακτη - ο Δήμος που κατά τα άλλα έχει την ευθύνη για την καθαριότητα των εξωτερικών χώρων, αν μπορεί θα τους καθαρίζει. Έτσι απλά. Το πότε και το πώς δεν μας ενδιαφέρει. Και υποτίθεται ότι μιλάμε για δρόμους, πλατείες παιδικές χαρές και γενικά κοινόχρηστους χώρους.

Που μάλιστα, σύμφωνα πάλι με τον κανονισμό: «Για τη διατήρηση των εξωτερικών χώρων καθαρών ο Δήμος υποχρεούται να τοποθετεί κατά πυκνά διαστήματα καλαίσθητα και εύχρηστα δοχεία απορριμμάτων ή άλλους κάδους υποδοχής υπολοίπων κατανάλωσης, μικροαντικειμένων κλπ» Μπορεί ο αρμόδιος αντιδήμαρχος να μας διαφωτίσει πόσα τέτοια δοχεία απορριμμάτων συναντά κανείς όταν περπατά για παράδειγμα στην Παπανικολή από το ύψος της «πλατείας Φλύα» μέχρι τα σίδερα Χαλανδρίου;

Όσο για το πλύσιμο των κάδων ή και του χώρου που αυτοί βρίσκονται, προφανώς δεν συμπεριλαμβάνεται στις υποχρεώσεις του Δήμου. Πουθενά δεν διαβάσαμε κάθε πότε θα έπρεπε να πλένονται ή πότε πραγματικά θα πλένονται. Όπως και δεν διαβάσαμε ποιες συνέπειες θα έχει ο Δήμος αν δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του. Ειδικά όταν στον ίδιο κανονισμό τα πρόστιμα προς τους ασυνεπείς πολίτες προβλέπεται να είναι τσουχτερά.

Οι υποχρεώσεις των πολιτών

Τελικά φαίνεται ότι οι κάτοικοι φταίνε για όλα. Έτσι οι υποχρεώσεις των κατοίκων καταλαμβάνουν πολύ περισσότερο χώρο στο νέο κανονισμό, και η παραβίασή τους συνοδεύεται -όπως προαναφέραμε – από πρόστιμα. Βέβαια πάντα με την αντίστοιχη δόση παραλογισμού.

Διαβάζουμε λοιπόν στο άρθρο 7 που αφορά τις υποχρεώσεις των κατοίκων για τα αστικά απορρίμματα:

«Κατοικίες θεωρούνται οι αυτοτελείς χώροι στους οποίους κατοικούν άτομα ή οικογένειες και των οποίων υπεύθυνοι θεωρούνται για τις οικογένειες (με ή χωρίς τέκνα) οι δύο σύζυγοι και για τους κοινόχρηστους χώρους των πολυκατοικιών ο διαχειριστής».

Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι όσοι συζούν δεν έχουν καμία υποχρέωση αφού κατά το Δήμο η μόνη πιθανότητα κοινής συμβίωσης κάποιων ανθρώπων είναι αυτοί να είναι σύζυγοι.

Όμως πέρα από την πλάκα, «οι υπεύθυνοι των κατοικιών οφείλουν να γνωρίζουν τον κανονισμό καθαριότητας και το πρόγραμμα αποκομιδής απορριμμάτων που ο Δήμος έχει καταρτίσει για την περιοχή τους να συσκευάζουν τα απορρίμματα αυτά σε πλαστικούς ανθεκτικούς σάκους τους οποίους έγκαιρα και πριν από τη διέλευση του απορριμματοφόρου οχήματος να τοποθετούν μέσα στον κάδο υποδοχής».

Μέχρις εδώ καλά.. Όμως στη συνέχεια, όπου δεν υπάρχουν κάδοι ή είναι γεμάτοι, οι υπεύθυνοι οφείλουν να κατεβάζουν τα απορρίμματα μία ώρα πριν περάσει το απορριμματοφόρο.

Σε αντίθετη περίπτωση για κάθε σάκο εκτός κάδων θα πληρώνουν πρόστιμο 18 ευρώ.

Και εάν το απορριμματοφόρο περνάει στις 11 το πρωί και οι δύο σύζυγοι ή ο διαχειριστής – για να υιοθετήσουμε τη νοοτροπία των υπεύθυνων του Δήμου – εργάζονται;  Πως θα βγάλουν τα σκουπίδια μία ώρα το πολύ (!!!) πριν τη διέλευση του απορριμματοφόρου;

Το μόνο σοβαρό που διαβάσαμε μέχρι τώρα είναι ότι ο Δήμος συμπεριλαμβάνει στον κανονισμό του την πιθανότητα, να μην επαρκούν ή να μην υπάρχουν κάδοι;  Είναι όμως κάτι τέτοιο δυνατόν;

Τα ίδια όμως ισχύουν και για τα ογκώδη αντικείμενα ή για τα κλαδιά. Ενώ ο Δήμος διεκδικεί το δικαίωμα να περάσει μέσα σε μία βδομάδα – πέντε εργάσιμες – ο κάτοικος είναι υποχρεωμένος να ζει με αυτά τα άχρηστα ογκώδη αντικείμενα στο διαμέρισμά του –που ίσως και να μη χωράνε – ή στον κήπο του, διότι αν τα κατεβάσει δίπλα στους κάδους θα πληρώσει 72 ευρώ πρόστιμο. Αν τα κρατήσει όμως στο πεζοδρόμιο μπροστά στο σπίτι του - όπως και τα κλαδιά κλπ – πάλι θα πληρώσει πρόστιμο αφού και για ακαθάριστα πεζοδρόμια ο υπεύθυνος (τρέμε διαχειριστή αν είναι πολυκατοικία) θα πληρώσει 32 ευρώ.

Αλλά και για τη μετακίνηση των κάδων από τη θέση στην οποία βρίσκονται προβλέπεται πρόστιμο 110 ευρώ. Βέβαια  προκύπτει πάλι ένα ερώτημα. Οι Χαλανδραίοι μετακινούν τους κάδους από χόμπι ή οι κάδοι αποτελούν εστίες  μόλυνσης και δυσωδίας με αποτέλεσμα κάποιοι να μην αντέχουν να τους έχουν δίπλα στα μπαλκόνια τους ή στα παράθυρά τους; Και σε αυτή την περίπτωση ποιος είναι πάλι ο υπεύθυνος; Οι κάτοικοι ή ο Δήμος που απαξιεί να μας δηλώσει κάθε πότε θα πλένονται.

Σε έναν κανονισμό δεκατριών σελίδων πολλά θα μπορούσαμε ακόμα να παρατηρήσουμε. Νομίζουμε όμως ότι το πνεύμα του νέου κανονισμού έγινε σαφές.

Και για να τελειώνουμε.

Κατά την Α΄ φάση αναθεώρησης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου αλλά και κατά τη διαδικασία ψήφισης του «επιχειρησιακού προγράμματος του Δήμου», σαν Στάση, είχαμε προσπαθήσει να διαπιστώσουμε τον πραγματικό πληθυσμό του Χαλανδρίου καθώς και τον αριθμό των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην πόλη. Δήμαρχος και μελετητές μας απάντησαν ευθαρσώς ότι δεν γνωρίζουν. Έτσι σε μία πόλη που δεν γνωρίζουν τα πραγματικά της μεγέθη, κάποιοι, ορίζουν αριθμό προσωπικού στις υπηρεσίες καθαριότητας και πρασίνου και κάνουν σχέδια επί χάρτου που πρακτικά είναι πλήρως ανεφάρμοστα.

Με δεκατρία απορριμματοφόρα –όταν λειτουργούν όλα – με συμβασιούχους που τέσσερις μήνες το χρόνο διακόπτεται η σύμβαση ώστε να μην εγείρουν δικαίωμα μονιμότητας, με απασχολούμενους εργάτες καθαριότητας που φθάνουν στο 65% των προβλεπόμενων  και εργάτες στην υπηρεσία πρασίνου που φθάνουν στο 14% των προβλεπόμενων, (επαναλαμβάνουμε με βάση ποια στοιχεία πληθυσμού και αναγκών;), με απλήρωτες υπερωρίες για τους εργαζόμενους, τι είδους κανονισμός μπορεί να λειτουργήσει;

Για μας το θέμα είναι απλό. Ο Δήμος οφείλει πρώτα από όλα να λειτουργήσει σωστά. Με επαρκές μόνιμο προσωπικό και μέσα, να δημιουργήσει εκείνες τις συνθήκες καθαριότητας και κυρίως αποτελεσματικότητας που αντιστοιχούν σε μία σύγχρονη πόλη. Τότε η πλειοψηφία των πολιτών – που δεν είναι βέβαια βάρβαροι ή απολίτιστοι – θα συμπεριφερθεί ανάλογα.

Το «αποφασίζομεν και διατάσσομεν» -ειδικά από μία δημοτική αρχή που έχει αποδείξει ότι δεν σέβεται κανέναν- αποτελεί απλά τη σίγουρη συνταγή αποτυχίας. Μία αποτυχία όμως που τις συνέπειές της υφίστανται όσοι ζουν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο σε αυτή την πόλη.