Η «αναλογία αστικού πρασίνου ανά κάτοικο» αφορά έναν δείκτη που προσδιορίζει την αναλογία αστικού πρασίνου, τόσο μέσα στις οικιστικές περιοχές όσο και στο σύνολο της γεωγραφικής έκτασης ενός Δήμου. Με τον όρο αστικό πράσινο ή αλλιώς  «πράσινο – ελεύθεροι χώροι», αναφερόμαστε στις νησίδες πρασίνου (τρίγωνα), στις πλατείες, στις παιδικές χαρές και στα πάρκα που υπάρχουν ή θα έπρεπε να υπάρχουν ανά γειτονιά ή στο σύνολο της πόλης.. Για τον προσδιορισμό του συνολικού πρασίνου ανά κάτοικο, θα πρέπει επίσης στις εκτάσεις του αστικού πρασίνου να προστεθούν και οι χώροι υπερτοπικού πρασίνου (στην περίπτωση αυτή η Ρεματιά και το σκεπαστό της Αττικής οδού).

Το σύνολο των εκτάσεων αυτών διαιρείται με τον πληθυσμό της πόλης ώστε να προκύψει ο αντίστοιχος δείκτης. Η Αθήνα είναι τελευταία στην παγκόσμια κατάταξη αφού της αναλογεί το μικρότερο ποσοστό πρασίνου ανά κάτοικο. Ενώ ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος περιγράφει ως «ανεκτή» την αναλογία 10 τετραγωνικών μέτρων πρασίνου ανά κάτοικο, η Αθήνα εδώ και δεκαετίες διαθέτει μόλις 2,5 τετραγωνικά μέτρα.. Σύμφωνα με πίνακα του ΥΠΕΧΩΔΕ του 1994 πρώτη αναφέρεται η Ουάσιγκτον με 50 τμ/κάτοικο και ακολουθούν το Παρίσι, η Ρώμη και το Λονδίνο με 9 τμ/ κάτοικο. Άλλες πόλεις όπως το Βερολίνο, το Άμστερνταμ, η Βιέννη κλπ ξεπερνούν κατά πολύ το «ανεκτό» όριο των 10 τμ/κατ.

Η κατάσταση που επικρατεί στην Αθήνα είναι λίγο πολύ γνωστή. Άλλωστε οι συνθήκες ζωής σε αυτήν, οδήγησαν χιλιάδες κατοίκους της, τις προηγούμενες δεκαετίες, προς τα λεγόμενα προάστια.

Το Χαλάνδρι

Ελεύθεροι χώροι - πράσινο

Τo Χαλάνδρι σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία έχει 75.327 κατοίκους (απογραφή 2001). Είναι φανερό ότι αυτός ο αριθμός σήμερα δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα αλλά θα τον χρησιμοποιούμε για τους υπολογισμούς που ακολουθούν. [1]

Ανάλογα με τα τετραγωνικά αστικού πρασίνου, ανά κάτοικο, που ισχύουν για διάφορες πρωτεύουσες της Ευρώπης, το Χαλάνδρι,  θα μπορούσε να διαθέτει:[2]

AΝΑΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ

ΠΟΛΗ	ΤΜ/κάτοικο	ΧΑΛΑΝΔΡΙ
Ουάσιγκτον	50,00	3.766 στρεμ.
Βόννη	35,00	2.636 στρεμ.
Άμστερνταμ	27,00	2.034 στρεμ.
Βιέννη	20,00	1.506,5 στρεμ
Βαρσοβία	18,00	1.356 στρεμ.
Βερολίνο	13,00	979 στρεμ.
Λονδίνο	9,00	677 στρεμ.
Παρίσι	8,54	644 στρεμ.
Ρώμη	9,00	677 στρεμ.
Αθήνα	2,55	188,3 στρεμ.

Το Χαλάνδρι διαθέτει, όπως υπολογίσαμε, γύρω στα 230 στρέμματα ελεύθερων χώρων – λίγο καλύτερα από την Αθήνα, αφού του αναλογούν 3 τμ/κατ - συμπεριλαμβανομένης της Ρεματιάς και του σκεπαστού της Αττικής Οδού, που βέβαια με δυσκολία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως χώρος πρασίνου.[3] Χώροι όπως η τέως πλατεία Κέννεντυ ή η πλατεία Δούρου δεν καταγράφηκαν αφού ουσιαστικά δεν διαθέτουν καθόλου πράσινο. Αντίθετα υπολογίσαμε 3 στρέμματα για την κεντρική πλατεία αριθμός μάλλον υπερβολικός για το πράσινο που διαθέτει. Επίσης καταγράψαμε μεταξύ άλλων τη διαχωριστική νησίδα της Παπανικολή αν και δύσκολα μπορεί να υποθέσει κάποιος ότι χρησιμοποιείται ως χώρος αναψυχής από τους Χαλανδραίους

Το «ανεκτό» όριο των 10 τμ πράσινο ανά κάτοικο, που προσδιορίζει ο  Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος αλλά και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, σημαίνει, ότι το Χαλάνδρι θα έπρεπε να διαθέτει 75.327 * 10 τ.μ = 753,2 στρέμματα πρασίνου.

Αλλά και στην υπουργική απόφαση, (ΦΕΚ 285 Δ 5/3/200400) που αφορά τα πολεοδομικά σταθερότυπα που θα πρέπει να εφαρμόζονται κατά τη σύνταξη των ΓΠΣ, στις πολεοδομικές μελέτες κλπ, αναφέρεται σαν «επιθυμητή» κατάσταση- όσον αφορά το «πράσινο-ελεύθεροι χώροι»- η αναλογία των 8 τμ/κατ. Δηλαδή, κατά το υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ για το Χαλάνδρι «επιθυμητά» θα ήταν 602,6 στρέμματα, αριθμός σχεδόν τριπλάσιος από τον υπάρχοντα. Βέβαια στο ΦΕΚ αναφέρεται επί λέξει: «δίνονται τα προτεινόμενα μεγέθη που αφορούν στην επιθυμητή κατάσταση και όχι στα ελάχιστα αναγκαία και εφικτά κατά περίπτωση». Για καλό και για κακό το υπουργείο δεν ορίζει πια είναι «τα ελάχιστα αναγκαία» όρια για επιβίωση.

Αθλητικοί χώροι

Στο ίδιο ΦΕΚ 285, αναφέρεται και η αναλογία αθλητικών χώρων ανά κάτοικο, η οποία ορίζεται στα 5,5 τμ/κατ. Δηλαδή, για το Χαλάνδρι, οι επιθυμητοί χώροι αθλητισμού θα έπρεπε να ανέρχονται σε 414,3 στρέμματα. Υπολογίσαμε ότι οι νυν αθλητικοί χώροι δεν ξεπερνούν τα 55 στρέμματα, δηλαδή η πόλη διαθέτει μόλις το 20% των «επιθυμητών».

Ταυτόχρονα η έλλειψη χώρων πρασίνου και αθλητικών εγκαταστάσεων συνοδεύεται και με πολλά προβλήματα στην κατανομή όσων υπάρχουν.

Εκτός από τη Ρεματιά και το σκεπαστό της Αττικής Οδού, που διατηρούν μία πολεοδομική «συνέχεια», το υπόλοιπο πράσινο στις γειτονιές (που ανέρχεται μόλις στα 70 στρέμματα) είναι  κατατεμαχισμένο σε μικρούς, ασύνδετους και πολλές φορές εγκαταλελειμμένους χώρους.

Ειδικά για το Κάτω Χαλάνδρι:

Εάν όμως γενικά στο Χαλάνδρι η κατάσταση είναι αποκαρδιωτική, στις επιμέρους γειτονιές της πόλης τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα.

Δυτικά από το Νομισματοκοπείο, μεταξύ των οδών

Λεωφ. Μεσογείων – Ευβοίας – Σοφ. Βενιζέλου – Σαρανταπόρου – Ζωοδ. Πηγής

αντιστοιχούν  περίπου 350 στρέμματα γειτονιάς.

Ελεύθερος χώρος είναι το Ο.Τ. 312 : Παιδική Χαρά με εμβαδόν 1,5 στρέμμα

Ο μόνιμος πληθυσμός (ΕΣΥΕ 2001) είναι  4.386 κάτοικοι

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, 10 τμ/κατ. σημαίνει 43,86 στρέμματα

Σύμφωνα με την κατάσταση της Αθήνας, 2,5 τμ/κατ, έπρεπε να υπάρχουν 10,96 στρέμματα

Για να φτάσουμε στην κατάσταση της Αθήνας απαιτούνται άλλα 9 στρέμματα.

Μεταξύ των οδών

Λεωφ. Μεσογείων – Τζαβέλλα – Αποστολοπούλου – Χίου – Σοφ. Βενιζέλου, αναλογούν περίπου 440 στρέμματα.

Υπάρχει μόνο το Ο.Τ.608: Πράσινο – Παιδική Χαρά, με εμβαδόν περίπου  2,3 στρέμματα.

Ο μόνιμος πληθυσμός είναι  5.397 κάτοικοι

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος 10 τμ/κατ σημαίνει 54 στρέμματα

Σύμφωνα με την κατάσταση της Αθήνας 2,5 τμ/κατ, έπρεπε να υπάρχουν 13,5 στρέμματα

Ελεύθεροι χώροι που απαιτούνται, 11,2 στρέμματα, για να προσεγγίσουμε την κατάσταση της Αθήνας

Μεταξύ των οδών

Παπανικολή – Αριστοτέλους – Σαρανταπόρου – Σοφ. Βενιζέλου – Χίου – Αποστολοπούλου - Εθν.Αντιστάσεως αναλογούν  460 στρέμματα γειτονιάς

Κοινόχρηστος χώρος είναι μόνο το Ο.Τ.615α :  Πράσινο με εμβαδόν περίπου 350 τ.μ

Ο μόνιμος πληθυσμός είναι  5.289 κάτοικοι

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό οργανισμό περιβάλλοντος, 10 τμ/κατ, σημαίνει 52,8 στρέμματα

Σύμφωνα με την κατάσταση της Αθήνας, 2,5 τμ/κατ., έπρεπε να υπάρχουν 13,5 στρέμματα

Ελεύθεροι χώροι που απαιτούνται 12,8 στρέμματα για να προσεγγίσουμε την Αθήνα

Η Πολεοδομική Ενότητα 10 περιγράφεται από τους δρόμους:

Λεωφ. Μεσογείων – Ζωοδ.Πηγής – Αριστοτέλους – Παπανικολή – Αγ.Παρασκευής – Ι.Μεταξά – Εριφύλης – Σαρανταπόρου. Είναι και η περιοχή που εφάπτεται βόρεια με το Νομισματοκοπείο. Έχει εμβαδόν περίπου 900 στρέμματα.

Ελεύθεροι χώροι – πράσινο υπάρχουν στα :

Ο.Τ.501, Ο.Τ. έναντι 527, Ο.Τ.525^α, Ο.Τ. έναντι 289, Ο.Τ.289, Ο.Τ.501.

Το σύνολο χώρων πρασίνου, παιδικής χαράς και της πλατείας Αγ Αναργύρων ανέρχεται σε  4 στρέμματα περίπου.

Ο μόνιμος  πληθυσμός είναι, σύμφωνα  με τα στοιχεία του 2001,  5.553 κάτοικοι

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό οργανισμό περιβάλλοντος 10 τμ/ κατ. σημαίνει 55,5 στρέμματα

Σύμφωνα με την κατάσταση της Αθήνας, 2,5 τμ/κατ., έπρεπε να υπάρχουν 13,9 στρέμματα

Στην πολεοδομική ενότητα 10 η κατάσταση είναι χειρότερη και από την Αθήνα

Οι ελεύθεροι χώροι που απαιτούνται για να προσεγγίσουμε την Αθήνα ανέρχονται περίπου σε 10 στρέμματα.

Συνολικά, μόνο για αυτές τις πολεοδομικές ενότητες, λείπουν 34 στρέμματα ελεύθερων χώρων πρασίνου. Ακόμα και η έκταση που πρόκειται να μεταφερθεί το υπουργείο Οικονομικών, 29 στρέμματα, εάν γίνει πάρκο, μόλις που επαρκεί για να προσεγγίσουμε την κατάσταση της Αθήνας. Πολύ δε περισσότερο αν συνυπολογιστεί η ταυτόχρονη έλλειψη αθλητικών χώρων για την πόλη.

---

[1] Τόσο γιατί έχουν περάσει επτά χρόνια από τότε αλλά και γιατί πολλοί επιλέγουν να καταμετρηθούν στις ιδιαίτερες πατρίδες τους.

[2] Πίνακας που βρίσκεται στο site του ΥΠΕΧΩΔΕ (στοιχεία του 1994) όσον αφορά τα στοιχεία για τις διάφορες πόλεις, πλην Χαλανδρίου βεβαίως.

[3] Σύμφωνα με την οικονομοτεχνική μελέτη της Φλύας –Αναπτυξιακή στο σκεπαστό της Αττικής οδού σύντομα θα δούμε να κατασκευάζεται «αναψυκτήριο». Το μέγεθός του δεν προσδιορίζεται