Ένα Συμβουλευτικό Κέντρο Προληπτικής Ιατρικής θα έπρεπε σαν βασικό του στόχο και έργο να έχει αυτό που ευθαρσώς δηλώνει ο τίτλος του. Την ενημέρωση και την πρόληψη. Όμως για να υλοποιηθούν αυτοί οι στόχοι χρειάζεται έρευνα και κυρίως ενδιαφέρον και προγραμματισμός σε βάθος χρόνου. Αντί για αποσπασματικές εκδηλώσεις βιτρίνας (αν γίνονται) που απλώς ικανοποιούν τα στελέχη του ΣΚΕΠΙ και τους παρατρεχάμενούς τους.

Το Συμβουλευτικό Κέντρο Προληπτικής Ιατρικής (ΣΚΕΠΙ) είναι ένα από τα πέντε νομικά πρόσωπα του Δήμου Χαλανδρίου. Διοικείται από 13 μελές συμβούλιο - όπου η διοίκηση του δήμου διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία - απασχολεί 33 εργαζόμενους και έχει στόχο, σύμφωνα με το καταστατικό του, την προληπτική ιατρική και την ψυχολογική στήριξη και μαθησιακή αγωγή. Στο επιχειρησιακό πρόγραμμα του Δήμου Χαλανδρίου, διαβάζουμε για τις δραστηριότητές του: «μέχρι σήµερα η λειτουργία του Συµβουλευτικού Κέντρου Προληπτικής Ιατρικής του Δήµου καλύπτει 10 ιατρικές ειδικότητες, µε αιµατολογικό και βιοχηµικό εργαστήριο και τµήµα µαθησιακών δυσκολιών και δυσλεξίας. Το Σ.ΚΕ.Π.Ι. έχει εκδώσει ενηµερωτικό φυλλάδιο για τις παροχές υπηρεσιών που προσφέρει καθώς και φυλλάδιο Α΄ βοηθειών και πραγµατοποιεί ετησίως σεµινάρια και ηµερίδες προς γνωστοποίηση ιατρικών νοσηµάτων και προβληµάτων που απασχολούν την σηµερινή κοινωνία.»

Έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν για την ποιότητα των δραστηριοτήτων του συμβουλευτικού κέντρου. Έτσι σήμερα θα μας απασχολήσει ο προϋπολογισμός του νομικού προσώπου για το 2009 αλλά και το αβέβαιο μέλλον του. Η δημοτική αρχή και οι άνθρωποί της, παρουσιάζουν μεγάλη ικανότητα στη σύνταξη πλασματικών προϋπολογισμών. Όμως  όσο και αν ένας προϋπολογισμός δεν μπορεί να αποτυπώσει την πραγματικότητα πολλά από όσα καταγράψαμε εγείρουν τουλάχιστον σοβαρά ερωτηματικά.

Ο πίνακας που ακολουθεί είναι αποκαλυπτικός

Δηλαδή οι συντάκτες του προϋπολογισμού ανέμεναν από δωρεές, κληρονομιές κλπ να εισπράξουν 60.000 ευρώ. Δεν εισέπραξαν τίποτα αλλά δεν έβαλαν μυαλό. Απλώς περιόρισαν τις απαιτήσεις τους και ελπίζουν πλέον να εισπράξουν 55.000 Є.

Παράλληλα ο Δήμος επιχορήγησε το ΣΚΕΠΙ με 355.000 Є αντί των 500.000 Є που είχε προϋπολογισθεί. Αυτό δεν τους εμποδίζει να περιμένουν 600.000 Є για το 2009. Όσο για τις 227.500 Є που κάποιοι ανέμεναν για το 2008, χάθηκαν κυριολεκτικά στο δρόμο αφού ούτε εισπράχθηκαν, ούτε το 2009 πρόκειται να εισπραχθούν.

Συμπέρασμα πρώτο; Το Συμβουλευτικό Κέντρο λειτουργεί – και καλώς αφού δεν πληρώνουν οι πολίτες – μόνο με έσοδα που προέρχονται από τη τακτική επιχορήγηση του Δήμου.

Συμπέρασμα δεύτερο; Η τακτική επιχορήγηση του Δήμου δεν επαρκεί για να λειτουργήσει στοιχειωδώς το ΣΚΕΠΙ.

Αυτό το δεύτερο συμπέρασμα εξάγεται αβίαστα αν κάποιος παρακολουθήσει τα έξοδα. Αφού μόνο οι αμοιβές του μόνιμου προσωπικού που έχουν καταβληθεί το 2008 ανέρχονται σε 85.926,19 Є . Για τις αμοιβές του προσωπικού που απασχολείται με σύμβαση έργου (ιατροί, νοσηλευτές, καθαρίστρια, φύλακας, γραμματείς, τεχνικός σύμβουλος προγραμματιστής κλπ)  προϋπολογίζονταν για το 2008 ποσό 345.000 ευρώ. Πώς είναι δυνατόν οι αμοιβές του προσωπικού να ξεπερνούν κατά πολύ τα όσα συνολικά έχει διαθέσει ο Δήμος για το 2008;  Η απάντηση είναι απλή. Δεν καταβάλλονται τα χρήματα. Αφού τα χρέη του ΣΚΕΠΙ μόνο προς το προσωπικό με σύμβαση έργου ανέρχονται σε 60.750 ευρώ.

Με δεδομένο ότι στο προσωπικό αυτό περιλαμβάνονται και οι ιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, εύλογα προβάλει το ερώτημα τι υπηρεσίες παρέχουν αφού δεν αμείβονται επαρκώς. Όμως ακριβώς για το ιατρικό προσωπικό υπάρχουν και πολλά άλλα ερωτήματα. Για παράδειγμα γιατί αμείβεται οδοντίατρος την ίδια στιγμή που στο ΣΚΕΠΙ δεν παρέχονται οδοντιατρικές υπηρεσίες; Πως είναι δυνατόν οι προϋπολογιζόμενες αμοιβές των ιατρών για το 2009 να μειώνονται; Θα μειωθούν και οι ώρες εργασίας; Ή προσλαμβάνονται με νέα οικονομική συμφωνία; Και τέλος με ποια ακριβώς κριτήρια – επιστημονικά και οικονομικά - γίνονται οι συμβάσεις πρόσληψης;

Εάν όμως στο θέμα της παροχής ιατρικών υπηρεσιών υπάρχουν ερωτηματικά, στον τομέα της πρόληψης και της ενημέρωσης δεν υπάρχει κανένα. Αφού σύμφωνα με τα αναγραφόμενα στον προϋπολογισμό το έργο είναι μηδενικό. Για ενημερωτικά φυλλάδια, περιοδικό του ΣΚΕΠΙ, συνέδρια, διαλέξεις  κλπ, δηλαδή δραστηριότητες που κατεξοχήν αφορούν ένα Συμβουλευτικό Κέντρο Προληπτικής Ιατρικής, από 26.000 ευρώ περίπου, το ποσό που διατέθηκε για το 2008 είναι μηδέν.

Για να μην είμαστε άδικοι μπορεί να έχει γίνει έργο και τα χρήματα να μην έχουν καταβληθεί. Άλλωστε στα έξοδα του προϋπολογισμού δεν βρήκαμε να έχουν πληρωθεί ποσά για φωτισμό, θέρμανση και νερό. Όπως επίσης καταγράψαμε χρέη προς διάφορους προμηθευτές και άλλους συνεργάτες που ξεπερνούν τις 20.000 Є, και που επιβεβαιώνουν το αρχικό συμπέρασμά μας.

Βέβαια σε ένα δήμο που κυριαρχούν η κακοδιαχείριση, οι αδιαφανείς διαδικασίες και οι πελατειακές σχέσεις, θα αποτελούσε έκπληξη κάποιο από τα νομικά του πρόσωπα να λειτουργεί διαφορετικά.

Τι πρέπει να γίνει

Στο ΣΚΕΠΙ τα προβλήματα δεν εντοπίζονται μόνο στον οικονομικό τομέα αλλά συνολικά στη φυσιογνωμία του.

Ένα Συμβουλευτικό Κέντρο Προληπτικής Ιατρικής θα έπρεπε σαν βασικό του στόχο και έργο να έχει αυτό που ευθαρσώς δηλώνει ο τίτλος του. Την ενημέρωση και την πρόληψη. Όμως για να υλοποιηθούν αυτοί οι στόχοι χρειάζεται έρευνα και κυρίως ενδιαφέρον και προγραμματισμός σε βάθος χρόνου. Αντί για αποσπασματικές εκδηλώσεις βιτρίνας (αν γίνονται) που απλώς ικανοποιούν τα στελέχη του ΣΚΕΠΙ και τους παρατρεχάμενούς τους.

Και εξηγούμαστε:

Πρόληψη σημαίνει, μέσα από τον συνολικό πληθυσμό της πόλης σε συνεργασία με τους κατάλληλους επιστήμονες, να έχουν επισημανθεί οι ιδιαίτερες πληθυσμιακές ομάδες, να ιεραρχηθούν τα προβλήματα, να χαραχθεί μία διαδικασία προσέγγισής τους στους αντίστοιχους χώρους και μετά να ξεκινήσει η ενημέρωσή τους. Για παράδειγμα οι τσιγγάνοι της πόλης χρειάζονται δράσεις που θα αφορούν βασικές υγειονομικές παραμέτρους. (Οδοντιατρικό έλεγχο, κλασικές αιματολογικές εξετάσεις, εμβολιασμό των παιδιών κλπ).  Οι έφηβοι ενός σχολείου μπορεί να χρειάζονται μια βασική ενημέρωση που να αφορά την πρόληψη μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, την πρόληψη στην μετάδοση σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων ή στην κατανάλωση ουσιών. Οι γονείς ή οι εκπαιδευτικοί σε ένα σχολείο  μπορεί να χρειάζονται κάτι εντελώς διαφορετικό. Για παράδειγμα πως μπορεί να διαγνωσθεί έγκαιρα η δυσλεξία και άλλες μαθησιακές δυσκολίες ή πως μπορεί αυτό να αντιμετωπιστεί με ασκήσεις στο σπίτι κλπ. Αντίστοιχα για τους ηλικιωμένους, αλλά και για τους οικείους τους μπορεί να έχει μεγάλη σημασία η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της γεροντικής κατάθλιψης. Για όλα αυτά, αλλά και δεκάδες άλλα ζητήματα, δεν αρκεί μία στοιχειώδης αναφορά. Χρειάζονται ενημερωτικά έντυπα και υλικό πρόληψης (πχ ατομικά διαγνωστικά τεστ), διαλέξεις σε συνεργασία με αντίστοιχους ιατρικούς φορείς, συντονισμός με άλλα νομικά πρόσωπα ή φορείς της πόλης, ακόμα και προσέγγιση σπίτι με σπίτι. Διαδικασίες μακροχρόνιες που θα πρέπει να καταλήγουν και σε μετρήσιμα αποτελέσματα που να αποδεικνύουν στατιστικά την επιτυχία, την αποτυχία ή την ανάγκη για επανάληψη του εγχειρήματος. Αφού η πρόληψη δεν αφορά τους υποψιασμένους ή όσους επισκέπτονται τους ιατρούς αλλά ακριβώς αυτούς που δεν τους επισκέπτονται.

Όπως αποκαλύπτουν τα νούμερα του προϋπολογισμού τίποτα από όλα αυτά δεν γίνεται στην πόλη. Αντίθετα το ΣΚΕΠΙ υπολειτουργεί με μία αποσπασματική αλλά και ελλιπή παροχή υπηρεσιών του τύπου «της πρωτοβάθμιας περίθαλψης». Που βέβαια μπορεί να αποτελούν χρήσιμες «διευκολύνσεις» σε μία περίοδο που το συνολικό σύστημα της υγείας καταρρέει, αλλά δεν παύουν να είναι ιδιαίτερα ανεπαρκείς.

Είναι γνωστό ότι η πρωτοβάθμια περίθαλψη είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη στην χώρα μας, με αποτέλεσμα να έχει ξεκινήσει μία μεγάλη συζήτηση για το αν οι δήμοι μπορούν να αναλάβουν και αυτή την αρμοδιότητα. Ανεξάρτητα από το αν κάποιος συμφωνεί ή όχι με αυτή την επιλογή, ένα είναι το γεγονός. Η συγκρότηση και λειτουργία ενός ολοκληρωμένου, αποτελεσματικού και επαρκώς εξοπλισμένου δημοτικού κέντρου «πρωτοβάθμιας περίθαλψης» απαιτεί – εκτός από οργάνωση και διαφανείς διαδικασίες – τακτική και επαρκή χρηματοδότηση. Κάτι που στην περίπτωση του Δήμου Χαλανδρίου δεν ισχύει.

Δυστυχώς και στην περίπτωση του συμβουλευτικού κέντρου χρειάζεται μία διαφορετική πολιτική. Παράλληλα με τη δραστική αύξηση της χρηματοδότησης, πρέπει να ξεκινήσει – μακριά από συμφέροντα και μικροπολιτικές σκοπιμότητες – και ένας ουσιαστικός διάλογος για το τι είδους φορέα έχει ανάγκη ο δήμος.

Αυτός ο διάλογος θα έχει ένα προαπαιτούμενο. Με κανέναν τρόπο δεν πρέπει να επιβαρυνθούν άλλη μία φορά οι κάτοικοι αυτής της πόλης.  Που ήδη έχουν πληρώσει και συνεχίζουν να πληρώνουν πολλά, μέσω των ασφαλιστικών εισφορών, ενώ δεν  έχουν πρόσβαση σε ένα αξιοπρεπές σύστημα υγείας.

Κώστας Ευθυμίου