Στις αρχές Αυγούστου δημοσιεύτηκαν τα πρώτα συμπεράσματα μιας έρευνας που διεξάγει η Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου, σχετικά με την καταγραφή των κλειστών επιχειρήσεων στους εμπορικούς δρόμους της Αθήνας και του Πειραιά.
Όπως δηλώνεται «το βασικό ερώτημα ήταν µέσω επιτόπιας έρευνας η διαπίστωση της αναλογίας κλειστών / ανοιχτών επιχειρήσεων στους κυριότερους εμπορικούς δρόμους του Λεκανοπεδίου, τα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων που οδηγούνται σε κλείσιμο και η εύρεση κάποιων ποιοτικών αποτελεσμάτων σχετικά µε τη συγκέντρωση των κλειστών επιχειρήσεων σε συγκεκριμένους πόλους σε κάθε εμπορικό δρόμο.» Στην έρευνα καταγράφηκαν όλες οι επιχειρήσεις εκτός από τις τράπεζες και τα κέντρα ψυχαγωγίας (κινηματογράφοι, θέατρα).
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα από 19 έως 30 Ιουλίου και πρόκειται να επαναληφθεί μετά από έξι μήνες ώστε να υπάρξει η δυνατότητα συγκρίσεων. Σε ένα σύνολο 3.421 καταστημάτων καταμετρήθηκαν 505 κλειστά δηλαδή ποσοστό της τάξης του 14,8 %. Γενικά τα ποσοστό αυτό δεν διαφοροποιείται δραματικά εάν εξειδικευτεί στα καταστήματα του κέντρου ή της περιφέρειας, αποδεικνύοντας έτσι ότι η οικονομική στενότητα που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές είναι ο βασικότερος λόγος της κρίσης. Άλλωστε από τα κλειστά καταστήµατα παρατηρείται ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις οι οποίες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το χώρο τους ανήκουν στον κλάδο του εµπορίου ένδυσης και υπόδησης.
Έτσι συνολικά για το κέντρο της Αθήνας (Πατησίων, Ερµού, Πανεπιστηµίου, Σταδίου, Ακαδηµίας) το ποσοστό κλειστών καταστημάτων ανέρχεται στο 17,8% ενώ στο Μαρούσι (Ερµού, Πλαστήρα, Αγ. Δηµητρίου) η αναλογία είναι 16,3% ή στη Νέα Ιωνία (Λεωφόρος Ηρακλείου) 14,7 %. Αντίθετα αγορές όπου κατοικούν ή τις προτιμούν κοινωνικά στρώματα που δεν έχουν θιγεί σοβαρά από την κρίση όπως η Κηφισιά ή το Κολωνάκι, φαίνεται να αντέχουν περισσότερο. Έτσι τα ποσοστά των κλειστών καταστημάτων είναι 11,8 % και 12,5% αντίστοιχα.
Βέβαια οι διαφορές στα ποσοστά μεταβλήθηκαν αισθητά όταν η έρευνα επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένους εμπορικούς δρόμους. Έτσι στη Σταδίου το ποσοστό κλειστών καταστημάτων ανέρχεται στο 25%, στην Πανεπιστημίου σε 20% και στην Ερμού σε 15%. Ενώ στην Πατησίων, όπου σύμφωνα με την έρευνα παρατηρείται συνύπαρξη παραδοσιακών και σύγχρονων δραστηριοτήτων, τα κλειστά καταστήματα προσεγγίζουν το «μικρό» ποσοστό του 15%.
Τις ίδιες διαφοροποιήσεις παρουσιάζουν και τα ποσοστά των κλειστών καταστημάτων στους επιμέρους εμπορικούς δρόμους στην περιφέρεια. Για παράδειγμα στην Κηφισιά –που φαίνεται να αντέχει περισσότερο – παρουσιάζονται σημεία με κλειστά καταστήματα σε ποσοστό 20 % ενώ αλλού το ποσοστό μόλις προσεγγίζει το 7%. Πρόκειται ίσως και για μία από τις σοβαρότερες διαπιστώσεις της έρευνας: «σε όλες τις περιπτώσεις καταγράφεται ως κοινό γνώρισμα μία τοπική συγκέντρωση των κλειστών επιχειρήσεων. Εκεί που κλείνει μία επιχείρηση κλείνουν και άλλες».
Για το Χαλάνδρι
Ανάμεσα στις εμπορικές περιοχές που μελετήθηκαν ήταν και το Χαλάνδρι. Και όπως ήταν φυσικό καταγράφηκε αυτό που όλοι διαπιστώνουμε με μία απλή βόλτα στην πόλη.
Σε 201 επιχειρήσεις καταμετρήθηκαν 34 κλειστά καταστήματα, δηλαδή ποσοστό 17%, οριακά μεγαλύτερο από τα ποσοστά άλλων περιοχών της περιφέρεις που προαναφέραμε. Όμως όπως επισημαίνεται και στην έρευνα, στις οδούς Ανδρέα Παπανδρέου και Αγίας Παρασκευής το ποσοστό κλειστών καταστημάτων αγγίζει το 20% -ένα στα 5!!- για να μειωθεί στο 16% όταν συνυπολογίζονται και τα καταστήματα της Χαϊμαντά. Αν και η έρευνα δεν υπεισέρχεται περισσότερο στα του Χαλανδρίου, θα τολμήσουμε κάποιες επιπλέον παρατηρήσεις. Τα προβλήματα στο εμπορικό κέντρο του Χαλανδρίου είχαν ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Όπως είχαμε επισημάνει και παλαιότερα, άλλη έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου της Αθήνας σε συνεργασία με την Ένωση Ιδιοκτητών Ακινήτων, πριν από δύο χρόνια, έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου αφού ο «δείκτης χώρων διαθέσιμων προς ενοικίαση» αυξανόταν δραματικά. Από 4,1 στο πρώτο εξάμηνο του 2007, αυξήθηκε στο 4,7 για το δεύτερο εξάμηνο του 2007 και έφθασε στο 5,8 για τους πρώτους έξι μήνες του 2008. Αιτία ήταν η γειτνίαση με τα μεγάλα εμπορικά κέντρα και η δραματική έλλειψη των υποδομών στο κέντρο της πόλης. Τα νέα οικονομικά μέτρα απλώς επισφραγίζουν το πρόβλημα το οποίο και αναμένεται να ενταθεί με την ακολουθούμενη κυβερνητική πολιτική. Τόσο από την επερχόμενη αύξηση του «χαμηλού» ΦΠΑ όσο και από την κοινωνική σύνθεση της πλειοψηφίας των υποψήφιων καταναλωτών αφού σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ (2001), το 72% των κατοίκων του Χαλανδρίου δήλωναν μισθωτοί και το 15,6 % συνταξιούχοι. Τα ίδια ποσοστά, πάνω κάτω, παρατηρούνται και στους γύρω δήμους.
Αν και οι συνέπειες από τη συρρίκνωση του εμπορικού κέντρου θα είναι σοβαρές (μείωση απασχόλησης, υποβάθμιση γειτονιών κλπ) κανένας δημόσιος διάλογος για τα προβλήματα του εμπορικού κέντρου δεν φαίνεται να ανοίγει στην πόλη. Αντίθετα παρά την δραματική αλλαγή των δεδομένων, διοίκηση και μείζων αντιπολίτευση προτείνουν λύσεις αποσπασματικές (ελεγχόμενη στάθμευση, γκαράζ στο κέντρο) παραβλέποντας το γεγονός ότι πλέον η ενίσχυση του εμπορικού κέντρου μπορεί να επέλθει μόνο από ένα σύνολο μέτρων που ουσιαστικά θα σημάνει την πλήρη ανατροπή του μοντέλου που υιοθετήθηκε μέχρι σήμερα για την ανάπτυξη της πόλης.
Εμείς με τη σειρά μας, επανειλημμένα και διαχρονικά, έχουμε διατυπώσει τις προτάσεις μας. Το μεγάλο ερώτημα είναι –τώρα που φαίνεται ότι φτάσαμε στο παρά πέντε – αν τις ακούει κανείς.
Κώστας Ευθυμίου
Το σύνολο της έρευνας στην ιστοσελίδα της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου:
http://www.esee.gr/UploadFiles/Documents/Research%20ESEE/Erevna_ESEE_Louketa_August_2010.pdf
