Η νέα χρονιά προβλέπεται να είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Και γιατί η κυβέρνηση συνεχίζει την ίδια δημοσιονομική πολιτική της διαρκούς λιτότητας (για τους περισσότερους) αλλά και γιατί οι συνέπειες της επερχόμενης οικονομικής κρίσης δεν είναι δυνατό να προβλεφθούν. Όπως άλλωστε και η διάρκειά της.  Σε αυτό το δυσμενές οικονομικό τοπίο, η διοίκηση του Δήμου, κατέθεσε (καθυστερημένα) το δημοτικό προϋπολογισμό για το νέο οικονομικό έτος  2010,τον οποίο προφανώς και θα σχολιάσουμε, αφού τον μελετήσουμε προσεκτικά. Άλλωστε το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του δήμου, τελικά,  προέρχεται από τη δημοτική φορολογία. Δηλαδή από υπηρεσίες για τις οποίες πληρώνουμε όλοι μας. Αδρά.

Θέλοντας όμως να διερευνήσουμε την εξέλιξη της δημοτικής φορολογίας στην πόλη τα τελευταία οκτώ χρόνια που καθιερώθηκε το ευρώ, απευθυνθήκαμε στις αρμόδιες δημοτικές υπηρεσίες. Δυστυχώς τα στοιχεία που μας δόθηκαν, αφορούν  μόνο τη διοίκηση Ζαφειρόπουλου, αφού ουσιαστικά ξεκινούν μετά από το 2004. Για τα προηγούμενα – ελλείψει μηχανοργάνωσης όπως μας ειπώθηκε -  θα επιβαρύναμε τους αρμόδιους με τις απαιτήσεις μας. Έτσι η αναφορά μας σε μικρότερο χρονικό διάστημα, δεν έγινε με δική μας επιλογή.

Ως γνωστόν, μία μεγάλη πηγή εσόδων για το Δήμο αποτελούν τα τέλη καθαριότητας και φωτισμού.

Πρόκειται για ετήσιο τέλος που καταβάλλεται μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ και υποτίθεται ότι αφορά τις «ανταποδοτικές» υπηρεσίες που προσφέρει ο Δήμος, σε αυτούς τους τομείς.

Στον πίνακα που ακολουθεί απεικονίζεται η εξέλιξη (μέσω των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου) των δημοτικών τελών τα τελευταία χρόνια

	ΟΙΚΙΕΣ (€ / τμ)	ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ (€ / τμ)   Από 0-200 τμ	ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ (€ / τμ) Από 200 τμ και άνω και μόνο για τα επιπλέον τετραγωνικά	Για ιδιαίτερα οχλούσες χρήσεις (σούπερ μάρκετ, μεγάλες εταιρείες κρατικές και ιδιωτικές)
2004	1,20	3,56	3,56	3,56
2005	1,26	5	5 (+3)	8
2006	1,26	5	5 (+3)	8
2007	1,26	5	5 (+3)	8
2008	1,32	5,15	5,15 (+3,33)	8,48

Όσον αφορά τις κατοικίες

Μία πρώτη παρατήρηση που θα μπορούσε να κάνει κάποιος, είναι  ότι μέσα σε πέντε χρόνια υπήρξε μία αύξηση της τάξης του 10%. Το αν υπήρξε και αύξηση της ποιότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών  παραμένει ζητούμενο.

Μία δεύτερη παρατήρηση, είναι ότι επικρατεί μία ισοπεδωτική λογική, που ταυτόχρονα δεν φαίνεται να ισχύει (όσον αφορά τα τετραγωνικά) για τα καταστήματα. Έτσι είτε πρόκειται για  κατοικία των 50 ή 80 ή και  500 τμ, το ποσό που καταβάλλεται στο δήμο ανά τετραγωνικό είναι ίδιο. Ανεξάρτητα επίσης από τη ζώνη στην οποία ανήκει η κατοικία, την παλαιότητά της, εάν βρίσκεται σε περιοχή εκτός σχεδίου  κλπ. Το ποιος ωφελείται από αυτή τη λογική, δεν είναι δύσκολο να το διαπιστώσει κανείς.[1]

Όσον αφορά τα καταστήματα και τις επιχειρήσεις

Σύμφωνα με τα δικά μας στοιχεία η αύξηση των δημοτικών τελών αγγίζει το 44,6 %. Σε συνέντευξη τύπου στις 3/10/2006 το ΕΒΕΑ (Εμπορκό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών) παρουσίασε πίνακα με τη διακύμανση των δημοτικών τελών σε διαφορετικό χρονικό διάστημα, από το 2002 έως το 2005. Και σε αυτόν τον πίνακα ο Δήμος Χαλανδρίου φιγουράρει ανάμεσα στους  πρώτους του λεκανοπεδίου με αύξηση 50,15%.

ΕΤΗΣΙΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΤΕΛΩΝ ΣΕ € ΑΝΑ Μ2

ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΩΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΥΣ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ  [2]

		2002	2005	Αύξηση
	ΟΝΟΜΑ ΔΗΜΟΥ	€ / M2	€ / M2
1	ΚΟΙΝ. ΩΡΟΠΟΥ	0,93 €	2,40 €	158,06%
2	ΚΟΙΝ. ΑΦΙΔΝΩΝ	0,66 €	1,60 €	142,42%
3	ΔΗΜΟΣ ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ	2,09 €	4,40 €	110,53%
4	ΔΗΜΟΣ ΒΟΥΛΑΣ	3,23 €	3,56 €	10,22%
5	ΚΟΙΝ. ΣΚΑΛΑΣ ΩΡΟΠΟΥ	1,47 €	2,40 €	63,27%
6	ΚΟΙΝ. ΑΝΑΒΥΣΣΟΥ	0,91 €	1,48 €	62,64%
7	ΚΟΙΝ. ΠΕΝΤΕΛΗΣ	1,46 €	2,37 €	62,33%
8	ΔΗΜΟΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ	3,33 €	5,00 €	50,15%
9	ΔΗΜΟΣ ΤΑΥΡΟΥ	3,01 €	4,46 €	48,17%

Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί – και συμφωνούμε με αυτό - ότι οι επιχειρήσεις είναι λογικό να καταβάλουν υψηλότερα τέλη. Όμως και σε αυτή την περίπτωση, επικρατεί η ίδια ισοπεδωτική λογική.

Αφού ένας τοπικός έμπορος, με κατάστημα σε κάποια άκρη της πόλης εξισώνεται (όσον αφορά τις υποχρεώσεις του προς το δήμο) με μία πολυεθνική αλυσίδα που λειτουργεί μέσα στο εμπορικό κέντρο. Και ένας μικροεπιχειρηματίας πληρώνει τα ίδια δημοτικά τέλη με έναν πολυεθνικό κολοσσό.

Το μεγαλύτερο όμως σκάνδαλο φαίνεται να συμβαίνει με τις ιδιαίτερα οχλούσες χρήσεις.

Σε επανειλημμένες αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου – από το 2003 - αναφέρεται ότι:

«Για χρήσεις και επαγγελματικές δραστηριότητες που παράγουν μεγάλους όγκους απορριμμάτων και προκαλούν ιδιαίτερη όχληση στο περιβάλλον όπως σουπερ μάρκετ, φαστ φούντ, μάντρες οικοδομών, τράπεζες, φυτώρια, μαρμαράδικα, ιατρικά εξεταστικά κέντρα όλων των ειδικοτήτων, βενζινάδικα, βουλκανιζατέρ, συνεργεία αυτοκινήτων, βαφεία αυτοκινήτων, μηχανουργεία, βιομηχανίες επεξεργασίας ξύλου και σιδήρου, εργοτάξια, ασφαλιστικές εταιρείες, διαφημιστικές εταιρείες, εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, ξενοδοχεία, ΕΛΤΑ, ΙΚΑ, ΔΥΟ, ΔΕΗ, ΟΤΕ, Νομισματοκοπείο, εταιρείες ταχυμεταφορών, Δημόσιες υπηρεσίες εκτός Δημοτικών Κτιρίων – Σχολείων, αθλητικών χώρων, παιδικών σταθμών» καταβάλλεται αυξημένο τέλος.

Όμως από ότι φαίνεται, αυτή η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Και αυτό το επιπλέον τέλος δεν εισπράττεται.

Τουλάχιστον αυτό διαπιστώσαμε σε δειγματοληπτικό έλεγχο που κάναμε. Και πολύ θα θέλαμε να δούμε εκείνα τα στοιχεία που διαθέτει ο Δήμος και τα οποία πιθανά θα μας διαψεύδουν.

Για το Δημοτικό κοιμητήριο

Το Δημοτικό Κοιμητήριο αποτελεί για το δήμο Χαλανδρίου μία ανθούσα πηγή εσόδων.  Έτσι από το 2005 τα τέλη δικαιώματος χρήσης του Δημοτικού Κοιμητηρίου  αυξήθηκαν κατά 25%. Το επιχείρημα όμως για την αύξηση που συμπεριλαμβάνεται στην απόφαση 540/2008 του δημοτικού συμβουλίου είναι πιο εντυπωσιακό: «Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια στο Δημοτικό μας Νεκροταφείο, με τον υπερκορεσμό και τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση θέσεων ταφής και φύλαξης οστών……κρίνεται επιβεβλημένη η αύξηση …(αρ. απόφασης 540/2008) ». Με απλά λόγια; Αύξηση της ζήτησης του εμπορεύματος = αύξηση της τιμής. Αφού και ο θάνατος είναι εμπόρευμα. Δεν μπορούμε παρά να θαυμάσουμε την επιχειρηματική λογική του Δήμου μας σε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα. Που αφορά όλους τους πολίτες και φυσικά θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται τουλάχιστον με μεγαλύτερη λεπτότητα. Για την κατάσταση όμως στο δημοτικό κοιμητήριο θα επανέλθουμε πιο αναλυτικά.

Για τα τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων

Στα τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων συμπεριλαμβάνονται διάφορες δραστηριότητες. Από τα γνωστά τραπεζοκαθίσματα στους δημόσιους χώρους μέχρι την κατάληψη πεζοδρομίων από ιδιώτες για οικοδομικές εργασίες.

Όσον αφορά τα τέλη χρήσης τραπεζοκαθισμάτων.

Το 2004 τα τέλη που θα έπρεπε να καταβάλλουν οι επιχειρηματίες στο δήμο ήταν:

Κέντρο (ετησίως)	Περιφέρεια	Περιφέρεια
201,8  € / τμ	80,7 €/τμ επιχειρήσεις Α’ κατηγορίας	40,36 €/τμ οι υπόλοιπες

Στην απόφαση του δημοτικού συμβουλίου δεν καθορίζονται τα όρια του χαρακτηριζόμενου ως «κέντρο», ούτε τα κριτήρια χαρακτηρισμού μιας επιχείρησης ως «Α΄κατηγορίας»

Για το 2005 με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου (αρ.απόφασης 471/2004) τα πράγματα γίνονται πιο συγκεκριμένα:

Έτσι, σε αντίθεση με τα τέλη καθαριότητας και φωτισμού, οριοθετούνται ζώνες και καθορίζονται τα νέα ετήσια τέλη, ως εξής:

Κεντρική πλατεία:    210 € / τμ από 201,8 € / τμ

Πλατεία Δούρου και Πεζόδρομοι:  205 € / τμ  από 201,8 € / τμ

Λοιπό πολεοδομικό κέντρο: 180 € / τμ

Πάρκα πλατείες κοινόχρηστοι χώροι:   150 € / τμ

Βασικό οδικό δίκτυο (Κηφισίας Παλαιολόγου – Παπανικολή, Δ.Πλακεντίας, Αγ.Παρασκευής, Κ. Βάρναλη, Μεσογείων, Λ.Πεντέλης, Εθν. Αντιστάσεως):  120 € / τμ

Στην υπόλοιπη περιφέρεια: 80 € / τμ

Σε μία επίδειξη ευαισθησίας – κάτι που δεν επιδείχθηκε προς τους πολίτες αφού την ίδια χρονιά τα τέλη καθαριότητας αυξήθηκαν κατά 5% – οι νέες τιμές που διαμορφώνονται για την ενοικίαση δημόσιου χώρου, περιέχουν πολύ μικρότερες αυξήσεις από κάθε άλλο τέλος. Συγκεκριμένα

Κεντρική πλατεία: Αύξηση 4 %

Πλατεία Δούρου και Πεζόδρομοι: Αύξηση 1,58 %

Λοιπό πολεοδομικό κέντρο: Μείωση 10,5 %

Πάρκα, πλατείες, κοινόχρηστοι χώροι: Δεν μπορεί να γίνει σύγκριση αφού περιέχονται καταστήματα που συμμετείχαν με διαφορετικό τρόπο στα τέλη

Βασικό οδικό δίκτυο (Κηφισίας Παλαιολόγου – Παπανικολή, Δ.Πλακεντίας, Αγ.Παρασκευής, Κ. Βάρναλη, Μεσογείων, Λ.Πεντέλης, Εθν. Αντιστάσεως): Δεν μπορεί να γίνει σύγκριση αφού περιέχονται καταστήματα που συμμετείχαν με διαφορετικό τρόπο στα τέλη

Στην υπόλοιπη περιφέρεια: Μείωση στα καταστήματα Α’ κατηγορίας, αύξηση στα υπόλοιπα.

Από το 2005 και μέχρι τα τέλη του 2008 – πάλι σε αντίθεση με τη συνολική αύξηση στα δημοτικά τέλη καθαριότητας, φωτισμού και χρήσης του Δημοτικού Κοιμητηρίου - στα τέλη για την τοποθέτηση τραπεζοκαθισμάτων δεν έγινε καμία αύξηση. Πως διαμορφώθηκαν αντίστοιχα οι τιμές των προσφερόμενων υπηρεσιών στα περισσότερα από αυτά τα καταστήματα; Απογειώθηκαν, αφού ένας ελληνικός καφές κοστίζει σήμερα μέχρι και 2,5 ευρώ δηλαδή περίπου 851 δραχμές.

Αυτή όμως η σκανδαλώδης εύνοια, ειδικά προς τα καταστήματα της κεντρικής πλατείας, έχει και παράπλευρες συνέπειες. Τα 100 τμ δημόσιου χώρου, στοιχίζουν σαν ενοίκιο 1750 ευρώ μηνιαίως. Ποσό αστείο σε σχέση με το κυρίως ενοίκιο του καταστήματος. Έτσι οι δημόσιοι χώροι καλύφθηκαν από αυθαίρετες κατασκευές, με αποτέλεσμα την ίδρυση ενός νέου, δεύτερου καταστήματος, με πολύ πιο ευνοϊκό ενοίκιο. Αυτό και αν είναι ενίσχυση της «επιχειρηματικότητας». Μία ενίσχυση που αποδέκτες της είναι τα ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Ας μην ξεχνάμε ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην κεντρική πλατεία ή στο ευρύτερο εμπορικό κέντρο, καμία σχέση δεν έχουν με τους παλιούς Χαλανδραίους που δραστηριοποιούνταν στον ίδιο χώρο. Μη αντέχοντας τα υψηλά ενοίκια, έχουν από καιρό εκχωρήσει  τη δραστηριότητά τους σε ισχυρές αλυσίδες καταστημάτων «αναψυχής».

Ακριβώς την ίδια ευαισθησία επέδειξε η διοίκηση του δήμου και προς άλλες μεγάλες επιχειρήσεις Έτσι τα τέλη χρήσης υπεδάφους (διέλευση αγωγών, καλωδίων κλπ) παραμένουν αμετάβλητα από το 2003. Ενώ τα τιμολόγια αυτών των επιχειρήσεων προς τους απλούς καταναλωτές αλλά και προς το Δήμο κάθε άλλο παρά αμετάβλητα παρέμειναν όλο αυτό το διάστημα των πέντε ετών.

Δυστυχώς η «ιπποτική» συμπεριφορά της διοίκησης περιορίζεται στα «μεγαθήρια».

Γιατί τα τέλη για άλλους χρήστες των κοινόχρηστων χώρων, όπως για παράδειγμα οι μικροπωλητές «σε εορτές και πανηγύρια» υπέστησαν στο ίδιο χρονικό διάστημα μία αύξηση τελών της τάξης του 44 % δηλαδή ίδια με των επιχειρήσεων.

Για τα τέλη χρήσης διαφημιστικών πινακίδων

Για το τέλος αφήνουμε το θέμα των τελών για τη χρήση διαφημιστικών πινακίδων από ιδιωτικές εταιρείες. Είναι περιττό να επισημάνουμε ότι το Χαλάνδρι κυριολεκτικά έχει πνιγεί από αυτές. Όπως επίσης ότι διαφωνούμε με την ύπαρξή τους. Και για λόγους αισθητικής αλλά και για λόγους ασφαλείας των οδηγών. Άλλωστε για τον τελευταίο λόγο, το Α΄ τμήμα του  Συμβουλίου  της Επικρατείας έκρινε ότι είναι παράνομες και επιβάλλεται η αφαίρεσή τους από τους δήμους. Επειδή όμως ο δήμος, αντί να τις καταργήσει, συνεχίζει αφειδώς να εγκρίνει άδειες εγκατάστασης καλό είναι να δούμε πως χειρίζεται και το θέμα ορισμού των αντίστοιχων τελών. Από το 2003 στα τέλη χρήσης διαφημιστικών πινακίδων δεν έχει γίνει καμία αύξηση. Ακόμα όμως και το δημοτικό ρεύμα που κάποιες από αυτές καταναλώνουν, μέσα σε πέντε χρόνια, έχει αυξηθεί δεκάδες φορές. Πως εξηγείται αυτή η σκανδαλώδης εύνοια;

Συμπεράσματα

Από όσα αναφέραμε γίνεται φανερό ότι το υπάρχον σύστημα δημοτικής φορολογίας είναι τουλάχιστον άδικο. Η φαινομενική ισότητα ως προς τις υποχρεώσεις, σαφώς επιβαρύνει τους οικονομικά ασθενέστερους. Είτε πρόκειται για απλούς κατοίκους της πόλης ή επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στα όριά της. Παράλληλα η μη εφαρμογή των αποφάσεων για τις οχλούσες χρήσεις αλλά και η υποτίμηση της αξίας   της δημοτικής περιουσίας μέσω των τελών για τη χρήση τραπεζοκαθισμάτων ή διαφημιστικών πινακίδων μπορεί άνετα να χαρακτηριστεί σαν σκάνδαλο. Ένα σκάνδαλο που μπορεί να στερεί έσοδα από το δήμο αλλά επιτρέπει στον εκάστοτε δήμαρχο να καλλιεργεί τις  προσωπικές – πελατειακές του σχέσεις.

Κώστας Ευθυμίου

---

[1] Σε αντίθεση με το γνωστό ΤΑΠ  (Τέλος Ακίνητης Περιουσίας) που επίσης καταβάλλεται στον Δήμο μέσω των λογαριασμών της  ΔΕΗ. Εκεί υπολογίζονται τα τετραγωνικά μέτρα, η τιμή της ζώνης που ανήκει η κατοικία και υπάρχει συντελεστής παλαιότητας.

[2] Ο πίνακας με όλους τους δήμους της Αττικής: http://www.acci.gr/press/invw031006b.htm