Στάση στο Χαλάνδρι

Την Παρασκευή 16/11/07 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του συνεδρίου της ΚΕΔΚΕ στο Κάστρο Κυλλήνης στο οποίο συμμετείχαν αντιπρόσωποι και παρατηρητές από το σύνολο των δήμων της χώρας. Το συνέδριο απασχόλησαν σοβαρά θέματα της αυτοδιοίκησης όπως το οικονομικό , η πολιτική προστασία, ο χωροταξικός σχεδιασμός, η διαχείριση υδάτινων πόρων, η διαχείριση  των απορριμμάτων.

Ωστόσο η συζήτηση και το ενδιαφέρον των μέσων στράφηκε κυρίως σε δύο ζητήματα:

α) τα οικονομικά

β) την διοικητική μεταρρύθμιση.

Α)Για τα οικονομικά

Ένα στοιχείο που προβλήθηκε τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την ΚΕΔΚΕ ήταν η δέσμευση του υπουργού οικονομικών για την απόδοση των παρακρατηθέντων πόρων με την μορφή ομολόγων τριετούς, πενταετούς και δεκαετούς διάρκειας.

Υπενθυμίζουμε ότι το αίτημα της απόδοσης των παρακρατηθέντων πόρων της αυτοδιοίκησης, αποτελούσε εδώ και πολλά χρόνια πάγιο αίτημα , αν και η ΚΕΔΚΕ είναι αυτή που φέρει τις σοβαρότερες ευθύνες για την δημιουργία του προβλήματος, μιας και ήταν αυτή, που δια του τότε προέδρου της κ Αβραμόπουλου ,πρότεινε την έκτακτη εισφορά 10 δις ,από τους πόρους της αυτοδιοίκησης, για να συμβάλλει στον στόχο της ΟΝΕ.

Στην συνέχεια το κράτος υπεξαίρεσε, σύμφωνα με την ορολογία που ο ίδιος ο Κ Καραμανλής χρησιμοποίησε, περισσότερα από 6,5 δις ευρώ από τους θεσμοθετημένους από το νόμο 1828/89, πόρους τους οποίους παρά τις προεκλογικές υποσχέσεις, δεν έχει αποδώσει στους δήμους.

Από αυτά τα χρήματα που σε σημερινές τιμές πρέπει να είναι πάνω από 9,5 δις ευρώ η ΚΕΔΚΕ και το υπουργείο οικονομικών συμφώνησαν ότι θα αποδοθεί τελικά το ποσό του 1,4 δις ευρώ, ποσό που όπως λένε αντιστοιχεί στα παρακρατηθέντα από το 1997 μέχρι το 2003.

Η Κυβέρνηση , αρνείται να αναγνωρίσει οποιαδήποτε οφειλή μετά το 2003, όπως είναι αυτές που προέκυψαν από την μεταφορά αρμοδιοτήτων που ουδέποτε χρηματοδοτήθηκαν(παιδικοί σταθμοί, ΚΕΠ, καθαρισμός φρεατίων, επισκευές σχολείων, σχολικά γυμναστήρια, σχολικές βιβλιοθήκες, αθλητικά κέντρα κά). Υπολογίζεται ότι το συνολικό ποσό που χρωστά το κεντρικό κράτος στην αυτοδιοίκηση από τις μεταφερθείσες αρμοδιότητες ξεπερνά για το διάστημα 2003-2007 το 1,5 δις ευρώ, δηλαδή περισσότερα από όσα αναγνωρίζει η κυβέρνηση για τα προηγούμενα δέκα χρόνια!!!

Προκύπτει επίσης το εύλογο ερώτημα γιατί η ΚΕΔΚΕ συναινεί ώστε να παραγραφούν οι οφειλές από το 1990 που πρωτοεφαρμόστηκε ο νόμος1828, ως το 1997…

Το ποσό του 1,4 δις ευρώ, που τελικά συμφωνήθηκε, θα αποδοθεί με τη μορφή ομολόγων, που δεν θα μπορούν οι δήμοι να ρευστοποιήσουν πριν τη λήξη τους, αλλά θα μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν απλώς ως εγγύηση για την σύναψη δανείων ενώ δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί αν τα δάνεια θα αφορούν το σύνολο του ποσού του ομολόγου ή αυτού που θα προκύπτει μετά από την αφαίρεση των τόκων…

Ακόμη όμως και αυτές τις ληστρικές ρυθμίσεις η κυβέρνηση δεσμεύτηκε ότι θα τις εγγράψει μόνο στο προοίμιο του προϋπολογισμού και όχι στους  αναλυτικούς κωδικούς. Αυτή λοιπόν είναι η  πραγματικότητα για την επαίσχυντη συμφωνία για την οποία τόσο πανηγυρίζουν οι υπεύθυνοι της ΚΕΔΚΕ…

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι επίσης η τελική κατεύθυνση της απόφασης του συνεδρίου στην οποία καταγράφεται η βούληση της ΚΕΔΚΕ για αναζήτηση πόρων μέσω της απόκτησης φορολογικών αρμοδιοτήτων. Παρόλο που δύσκολα κάποιος θα μπορούσε να αρνηθεί την ανάγκη της αποκέντρωσης του φορολογικού μηχανισμού είναι σοβαρό ερώτημα αν αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα στα πλαίσια του σημερινού φορολογικού συστήματος. Έτσι η διεκδίκηση από την ΚΕΔΚΕ ποσοστού επί του νέου φόρου στην ακίνητη περιουσία, ή του 10% του ΦΠΑ, καθιστούν κατά τη γνώμη μου, τους ΟΤΑ  συνένοχους της φορολογικής επιδρομής στα λαϊκά εισοδήματα.

Β)Για την  λεγόμενη διοικητική μεταρρύθμιση

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην διοικητική μεταρρύθμιση και στον Καποδίστρια ΙΙ που από ότι φαίνεται  η προώθησή του, αποτελεί κεντρική επιλογή τόσο για την κυβέρνηση όσο και για τις κυρίαρχες δυνάμεις στην ΚΕΔΚΕ.

Σύμφωνα με την ΚΕΔΚΕ η προώθηση της συνένωσης των δήμων και η αποφασιστική μείωση του αριθμού τους από τον σημερινό αριθμό των 1034σε λιγότερους από 500 είναι βασική προϋπόθεση για την ισχυροποίηση και την ανάπτυξη του θεσμού.

Στα πλαίσια αυτά προωθείται, εκτός των άλλων, και ειδικά για τα πολεοδομικά συγκροτήματα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, η μητροπολιτική αυτοδιοίκηση με αιρετά διοικητικά όργανα και αυξημένες αρμοδιότητες που θα περιλαμβάνουν, σύμφωνα με την απόφαση του συνεδρίου: «… τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό, την περιφερειακή ανάπτυξη, την κοινωνική πολιτική, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής, την διαχείριση των απορριμμάτων, τις μεταφορές, το κυκλοφοριακό και την πολιτική προστασία»

Από τα παραπάνω αλλά και από τις συνεχείς παρασκηνιακές συζητήσεις φάνηκε ότι ορισμένες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένου και του Δημάρχου Χαλανδρίου, προωθούν αποφασιστικά την συνένωση του μεγάλου αριθμού των δήμων πράγμα που και για το Χαλάνδρι θα σημάνει σημαντικές αλλαγές μιας και τα σενάρια το θέλουν να αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης μητρόπολης μαζί με τα Βριλήσσια, το Νέο και το Παλαιό Ψυχικό και την Φιλοθέη, ίσως ακόμη και τα Μελίσσια.

Κατά την προσωπική μου εκτίμηση η συζήτηση για τον  βέλτιστο αριθμό των δήμων είναι μια συζήτηση ανούσια και αποπροσανατολιστική ενώ γεννά και πολλά ερωτηματικά για τους πραγματικούς στόχους της προωθούμενης μεταρρύθμισης:

Ποιος θα ορίσει και με ποια κριτήρια ποιοι δήμοι θα αποτελέσουν μητροπόλεις και ποιοι θα συνενωθούν μαζί τους; Γιατί η ΝΔ που τότε  ορκιζόταν ότι θα καταργήσει τον νόμο 2539 του 97, ετοιμάζεται να φέρει νέο Καποδίστρια με ακόμη μικρότερο αριθμό δήμων;

Γιατί είναι πολλοί οι 1034 σημερινοί δήμοι όταν πριν από τον 1^ο Καποδίστρια υπήρχαν πάνω από 6000 δήμοι και κοινότητες;

Όταν μάλιστα υπάρχουν χώρες της Ευρώπης που έχουν πολλαπλάσιο αριθμό δήμων (π χ πάνω από 36000 στην Γαλλία), αριθμός που καθόλου δεν εμποδίζει την ύπαρξη μιας πολύ περισσότερο λειτουργικής και αποτελεσματικής Αυτοδιοίκησης;

Είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό το γεγονός ότι η Ελλάδα ,μετά από τον Καποδίστρια Ι, ανήκει στις χώρες της Ευρώπης με υψηλότατο βαθμό συγκέντρωσης κατοίκων ανά δήμο, και όχι το αντίθετο, όπως ισχυρίζονται οι υπέρμαχοι των συνενώσεων. Σύμφωνα  μάλιστα με αξιόπιστα στοιχεία των επιστημονικών συνεργατών της ΚΕΔΚΕ στην Ελλάδα ο μέσος όρος κατοίκων ανά δήμο είναι 10.200 ενώ στην Γαλλία 1600, στην Γερμανία 5900,  στην Αυστρία 3.400, στην Ισπανία 4.900, στην Ιταλία 7.100.Ο μέσος όρος για την Ευρωπαική Ενωση των 10 είναι 4.600 κάτοικοι ανά δήμο, ενώ για την Ευρώπη των 25 είναι 5100 ανά δήμο.

Πότε είναι ευκολότερος ο δημοκρατικός έλεγχος και η αποφασιστική παρέμβαση των κατοίκων; Σε δήμους περιορισμένης έκτασης και πληθυσμού ή σε χαώδεις υπερμεγέθεις ενότητες που αντικειμενικά τείνουν να ευνοούν την τάση της αντιπροσώπευσης σε σχέση με την τάση της αυτοοργάνωσης των πολιτών; Νομίζω ότι το ζήτημα του μεγέθους είναι καθοριστικό και όχι απλώς τεχνικό στοιχείο, τουλάχιστον για τους οπαδούς της άμεσης δημοκρατίας.

Γιατί στην συζήτηση, που ήδη με ευθύνη της ΚΕΔΚΕ άνοιξε, δεν αποτιμούνται καθόλου οι εμπειρίες από την εφαρμογή του Καποδίστρια Ι;

Μήπως έγιναν αποτελεσματικότεροι οι δήμοι στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων των πολιτών από τότε μέχρι σήμερα;

Μήπως απετράπη η εγκατάλειψη της υπαίθρου ή αναιρέθηκαν οι περιφερειακές οικονομικές ανισότητες;

Γιατί δεν αποτιμούνται οι αλλαγές που ήδη έγιναν με τις αναθεωρήσεις του Συντάγματος; Δεν έχουμε σήμερα μια απολύτως αναβαθμισμένη περιφέρεια που ελέγχει απόλυτα και ασφυκτικά τους δήμους ώστε κανείς να μην μπορεί να ξεφύγει από τις εκάστοτε κυβερνητικές επιλογές;

Δεν είχαμε μια συνεχή μεταφορά αρμοδιοτήτων που μέχρι τότε ήταν αποκλειστικές αρμοδιότητες του κράτους, μεταφορά που ουδέποτε συνοδεύτηκε από την, επιβαλλόμενη από το 102 άρθρο του συντάγματος, μεταφορά πόρων;

Μήπως αυτή η συνεχής μεταφορά αρμοδιοτήτων (παιδεία , υγεία , κοινωνική πολιτική) συμβάλλει  με καθοριστικό τρόπο στον κατακερματισμό και την εμπορευματοποίησή τους;

Γιατί η ΚΕΔΚΕ αποδέχτηκε και υπερψήφισε τον νέο κώδικα δήμων και κοινοτήτων που πλέον επιβάλλει την αναγκαστική εφαρμογή όποιων αρμοδιοτήτων  το κεντρικό κράτος αναθέτει στην αυτοδιοίκηση; Δεν αποδεικνύεται έτσι ότι με το νέο καθεστώς θα έχουμε απλώς την υλοποίηση από τους ΟΤΑ των πολιτικών που το κεντρικό κράτος αποφασίζει;

Με αυτή την προϊστορία δεν είναι βέβαιο ότι και ο νέος Καποδίστριας θα σημάνει περαιτέρω περιορισμό δαπανών για τους δήμους από τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ θα εξωθήσει τις νέες μεγαλύτερες αυτοδιοικητικές μονάδες σε αναζήτηση πόρων, με  κυρίαρχο κριτήριο την ανταποδοτικότητα και την εμπορευματοποίηση των κοινωνικών αγαθών;

Δεν είναι από τα παραπάνω φανερό, ότι με τον σημερινό συσχετισμό δυνάμεων και την κυριαρχία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, η μεταρρύθμιση στο χώρο της αυτοδιοίκησης θα υπηρετεί τον στόχο της μείωσης του κοινωνικού κράτους και της αύξησης της κερδοφορίας των ιδιωτών;

Και αν είναι έτσι, ποιο είναι τελικά το συμφέρον των πολιτών από μια τέτοια …απορύθμιση;

Σίμος Ρούσος