Στάση στο Χαλάνδρι

Να φύγετε Να πάτε αλλού. Οι ρατσιστικές κραυγές  της φασιστοφυλλάδας δεν είναι κάτι το καινούργιο. Αν υπάρχει κάτι καινούργιο, είναι ότι αυτές οι κραυγές, από περιθωριακές – και μέχρι πρότινος εξοβελιστέες – τείνουν να κυριαρχήσουν στην πολιτική ζωή της χώρας.

Μέσα μαζικής ενημέρωσης, πολιτικοί παράγοντες, ειδικοί αναλυτές ανάγουν την παράνομη μετανάστευση σε κατεξοχήν πρόβλημα της χώρας. Μάλιστα, δεν λείπουν τα ευφάνταστα σενάρια περί «τουρκικού δάκτυλου» ώστε να μεταβληθεί ο πληθυσμιακός χάρτης της χώρας.[1] Έτσι μπορεί οι μετανάστες να καθαρίζουν τα σπίτια μας, να προσέχουν τους γονείς ή τα παιδιά μας, να κάνουν κάθε βρώμικη, εξοντωτική, υποδεέστερη δουλειά αλλά κατά τα άλλα πρέπει να φύγουν. Ή για να είμαστε ακριβείς, να μείνουν μόνο τόσοι, όσους θεωρητικά χρειαζόμαστε. Εάν κάτι αποκρύπτεται είναι ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι αφού πρώτα πέσουν θύματα εκμετάλλευσης στη χώρα τους,  αποτελούν εύκολη λεία και υφίστανται περισσότερη εκμετάλλευση στη δική μας χώρα από τους πάσης φύσεως «εργοδότες». Είναι ακριβώς αυτή η υπερπροσφορά φτηνών εργατικών χεριών που εξασφαλί ζει τα υπερκέρδη και ανεβάζει τους εγχώριους δείκτες της ανάπτυξης. Έτσι αυτό που πάλι δεν μας λένε, είναι ότι εάν δεν υπήρχαν οι μετανάστες, το πολιτικό σύστημα της χώρας θα έπρεπε να τους ανακαλύψει. Άλλωστε διαχρονικά, η ανάπτυξη της χώρας βασίστηκε σε στρώματα, που για διαφορετικούς λόγους κάθε φορά, προσέφεραν αυτού του είδους την φτηνή εργασία. Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, «ανταρτόπληκτοι» και θύματα της δεξιάς τρομοκρατίας που συνέρεαν στα αστικά κέντρα κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τον εμφύλιο, Τούρκοι και Πομάκοι της Δυτικής Θράκης, «Ρωσσοπόντιοι», τσιγγάνοι. Όλοι αυτοί, και καθένας στη δική του εποχή και με διαφορετικό τρόπο, υπέστησαν εκτός από την άγρια εκμετάλλευση και τον ανάλογο κοινωνικό αποκλεισμό, αφού οι τοπικές κοινωνίες εύκολα αποδέχονταν τα ευεργετήματα της παρουσίας τους όχι όμως και την ίδια την παρουσία.

Άλλωστε και όσοι έλληνες απέκτησαν - ή ακόμα αποκτούν- το ρόλο του μετανάστη,  υπέστησαν τον ίδιο κοινωνικό αποκλεισμό στις χώρες προορισμού τους. Ανεξάρτητα εάν ήταν «νόμιμοι» ή «παράνομοι». Αφού σπάνια τα συνοδευτικά έγγραφα επιλύουν το πρόβλημα της κοινωνικής ένταξης και αφομοίωσης, που αφορά μία πάρα πολύ αργή διαδικασία που ολοκληρώνεται κυρίως στις επόμενες γενιές.

Όσον αφορά την Ελλάδα, τα κύματα τις μετανάστευσης - εσωτερικής ή όχι – ήταν το αποτέλεσμα πολεμικών κυρίως γεγονότων που ανέτρεψαν ισορροπίες και κατέστρεψαν εκ θεμελίων τις τοπικές κοινωνίες.

Μία ματιά στις χώρες προορισμού των σημερινών μεταναστών μπορεί εύκολα να καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα.

Ο πίνακας συλληφθέντων για παράνομη είσοδο και παραμονή[2] στην Ελλάδα είναι χαρακτηριστικός:

Όσο και αν η μετανάστευση από κάποιες χώρες εξαρτάται και από την οργάνωση των ξένων και ντόπιων κυκλωμάτων λαθρεμπορίας, τα αποτελέσματα δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθούν.  Εκτός από εκείνους που φέρουν την Αλβανική υπηκοότητα και σταθερά αποτελούν το 50% περίπου των συλληφθέντων, υπάρχει σταδιακή αύξηση μεταναστών από χώρες που όχι μόνο αντιμετωπίζουν πάγια οικονομικά προβλήματα αλλά κυριολεκτικά δέχονται στο έδαφός τους στρατιωτική ιμπεριαλιστική επέμβαση.

Για το 2008 οι υπόλοιπες υπηκοότητες μόλις που προσεγγίζουν το 10%, δηλαδή περίπου 15.000 άνθρωποι, αριθμός ουσιαστικά αμελητέος για τα δεδομένα της Ελλάδας.

Είναι μάλλον περιττό να αναλύσουμε την κατάσταση που επικρατεί σε κάθε μία από αυτές τις χώρες ξεχωριστά. Όσον αφορά την Ελλάδα είναι γνωστό ότι παραμένει σταθερά προσηλωμένη στις πολιτικές της ΕΕ και των ΗΠΑ που ουσιαστικά διέλυσαν αυτά τα κράτη, ενώ στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν συμμετέχει ενεργά τόσο με στρατεύματα όσο και με στρατιωτική – οικονομική βοήθεια στις κυβερνήσεις-ανδρείκελα αυτών των κρατών. Πιο χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί το Ιράκ που  παλαιότερα αποτελούσε τόπο απασχόλησης ελλήνων εργαζομένων –κυρίως μέσω των κατασκευαστικών εταιρειών – ενώ μετά την αμερικανική επέμβαση οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί. Έτσι παρουσιάζεται το οξύμωρο σχήμα, σαν χώρα – μέλος των διεθνών οργανισμών (ΕΕ, ΝΑΤΟ κλπ) να συμβάλουμε στην καταστροφή αυτών των κρατών και από την άλλη μεριά να έχουμε την απαίτηση οι λαοί τους να παραμείνουν και να επιβιώσουν στους κατεστραμμένους τόπους τους. Ή πολύ απλά «να πάνε αλλού». Όμως και αυτό το να «πάνε αλλού» –όσοι από τους μετανάστες επιλέγουν την Ελλάδα για ενδιάμεσο σταθμό  - πάλι τους απαγορεύεται λόγω των συμφωνιών που έχουμε υπογράψει ως χώρα με τα άλλα κράτη της ΕΕ. Είναι προφανές, ότι όσο οι αιτίες που ωθούν στη μετανάστευση δεν εκλείπουν, το πρόβλημα της μετανάστευσης –πρόβλημα κυρίως για αυτούς που μεταναστεύουν – δεν πρόκειται να λυθεί. Οι λογικές της «επαναπροώθησης» ή της ίδρυσης στρατοπέδων συγκέντρωσης σε καμία περίπτωση δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα. Όπως δεν το αντιμετώπισαν μέχρι τώρα τα νέα σώματα καταστολής που δημιουργήθηκαν (πχ συνοριοφύλακες), η περαιτέρω επάνδρωση των συνόρων και της ακτογραμμής και ο εξοπλισμός τους με «σύγχρονα» μέσα.

Μπορεί οι πολιτικές «ανάσχεσης» των μεταναστών να μην απέδωσαν και να μην αποδώσουν και στο μέλλον, απέδωσε όμως –εκτός από το μαύρο χρήμα της εκμετάλλευσής τους – η πολιτική δαιμονοποίησής τους. Η αποδοχή των κατασταλτικών μεθόδων, ο φόβος και η συντηρητικοποίηση μέρους της ελληνικής κοινωνίας, ο αποπροσανατολισμός της από τα ουσιαστικά της προβλήματα, το σπάσιμο της όποιας κοινωνικής αλληλεγγύης είναι τα μεγάλα κέρδη της κρατικής εξουσίας. Κέρδη που ήδη επενδύονται στη δημιουργία αλλά και στην ανοχή ενός όλο και πιο αυταρχικού-αντιδημοκρατικού μοντέλου εξουσίας, πάντα στο όνομα της «ασφάλειας» του πολίτη.

Τα αποτελέσματα αυτού του μοντέλου εξουσίας τα υφίστανται βέβαια κυρίως οι μετανάστες. Ανεξέλεγκτη βία, ταπεινώσεις, βασανιστήρια –ενίοτε και φόνοι – στους χώρους κράτησής τους από τις δυνάμεις καταστολής, συνεχής εξαθλίωση στην καθημερινότητα, και για πολλούς εκμετάλλευση από κάθε είδους ντόπια κυκλώματα (επαιτείας, πορνείας, διακίνησης ναρκωτικών, μαύρης εργασίας κλπ). Παράλληλα, όσοι από αυτούς έχουν την τύχη να εξασφαλίσουν τους στοιχειώδεις όρους διαβίωσης και εργασίας, έρχονται συνεχώς αντιμέτωποι με την κρατική γραφειοκρατία και ένα ασφυκτικό πλαίσιο νόμων που τους στερεί συστηματικά και σε βάθος χρόνου, βασικά πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα (άδεια παραμονής, πρόσβαση στην περίθαλψη, υπηκοότητα, δικαίωμα ψήφου, χώροι θρησκευτικής λατρείας κλπ)  παρά τα όσα αντιθέτως δηλώνονται κατά καιρούς από τους κρατούντες.

Όμως η υπεράσπιση των μεταναστών και των δικαιωμάτων τους δεν αποτελεί μόνο ανθρωπιστικό καθήκον. Αυτό έως ένα σημείο θα μπορούσε να θεωρηθεί και αυτονόητο. Αυτό που δεν γίνεται κατανοητό από μεγάλη μερίδα συμπολιτών μας είναι ότι το κράτος επιδιώκει την παγίωση πολιτικών που θα οδηγούν σε πολιτικά, κοινωνικά και βέβαια εργασιακά δικαιώματα «πολλαπλών ταχυτήτων». Για παράδειγμα, στις αρχές τις δεκαετίας του 90 η εργασία χωρίς ένσημα αφορούσε κυρίως τους μετανάστες. Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά, αποτελεί σύνηθες καθεστώς και για πληθώρα ελλήνων εργαζομένων. Η υπεράσπιση λοιπόν των μεταναστών και των δικαιωμάτων τους ουσιαστικά αποτελεί υπεράσπιση των δικών μας δικαιωμάτων. Που ραγδαία περιορίζονται.

[1] «Αποκαλύψεις» του γραφικού Κώστα Χαρδαβέλα στο ALTER.

[2] Τα στοιχεία είναι της Διεύθυνσης Αλλοδαπών της ΕΛΑΣ, αφορούν συλλήψεις από αστυνομικές και λιμενικές αρχές και για κάθε έτος, εκτός από το σύνολο, αναφέρονται οι δέκα κυριότερες υπηκοότητες.