Καλησπέρα,
Το τελευταίο διάστημα έχει ξεκινήσει με εντυπωσιακή, θα έλεγε κανένας και ευρεία συναίνεση των καθεστωτικών δυνάμεων, μια συζήτηση γύρω από την ανάγκη μιας διοικητικής μεταρρύθμισης συνολικά στους μηχανισμούς του κράτους και ειδικά όσον αφορά την τοπική αυτοδιοίκηση. Μια συναίνεση που περιλαμβάνει σχεδόν το σύνολο των δυνάμεων πλην ΚΚΕ που εκπροσωπούνται στην ΚΕΔΚΕ και στην ΕΝΑΕ: το ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ, εν μέρει τον ΣΥΝ και την κυβέρνηση.
Αυτή η συζήτηση κρατάει 1,5 χρόνο, η ΚΕΔΚΕ μάλιστα έχει τοποθετηθεί με αποφάσεις συνεδρίων και του τελευταίου συνεδρίου που έγινε στην Κυλλήνη το Νοέμβριο του 2007 υπέρ αυτής της διοικητικής αλλαγής και αύριο ξεκινάει ένα ειδικό θεματικό συνέδριο με θέμα την τελική πρόταση της ΚΕΔΚΕ γύρω από την διοικητική μεταρρύθμιση, Δευτέρα και Τρίτη, στην οποία θα καταληχθεί και η κεντρική θέση την οποία η ΚΕΔΚΕ θα εισηγηθεί προς την κυβέρνηση όσον αφορά τη μεταρρύθμιση αυτή. Θα προσπαθήσω να δώσω μια χαρτογράφηση καταρχήν των δυνάμεων και της βασικής επιχειρηματολογίας που χρησιμοποιούν όσον αφορά τη μεταρρύθμιση, στη συνέχεια θα προχωρήσω μετά σε μια κριτική πάνω σε αυτές τις θέσεις και θα τελειώσω με μια αντίληψη που κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να επεξεργαστούμε καλύτερα σε σχέση με τις αλλαγές που γίνονται σε διοικητικό επίπεδο. Τουλάχιστον, όσον αφορά, το συνέδριο το οποίο έγινε στην Κυλλήνη το Νοέμβριο του 2007 και το οποίο παρακολούθησα, τα μπλοκ τα οποία είχαν διαμορφωθεί όσον αφορά τους υπερασπιστές της ανάγκης της μεταρρύθμισης ήταν δύο: ένα πολύ επιθετικό και ένα λίγο πιο light.
Το πολύ επιθετικό περιελάμβανε την εισήγηση του Κακλαμάνη ως προέδρου της ΚΕΔΚΕ, την Μπακογιάννη, τον Κουκουλόπουλο. Υπήρχαν μια σειρά από αντιθέσεις και αντιρρήσεις ως προς το βαθμό και την ταχύτητα προώθησης της μεταρρύθμισης την οποία κυρίως εξέφρασε με την ομιλία του ο Παυλόπουλος, αν και δηλαδή, ακόμα και στο επίπεδο των υποστηρικτών της μεταρρύθμισης υπήρξαν κάποιοι οι οποίοι υποστήριζαν ότι τώρα, άμεσα, γρήγορα και με αποφασιστικό τρόπο πρέπει να προωθηθούν αυτές οι λεγόμενες αλλαγές και κάποιοι οι οποίοι βάζανε προσκόμματα όσον αφορά κυρίως τους ρυθμούς εκτιμώντας πιθανόν ότι η όλη δομή του κράτους δεν είναι έτοιμη για να προχωρήσει σε τόσο γρήγορες αλλαγές. Και βεβαίως ήταν και το ΚΚΕ το οποίο είχε μια κυρίως διαφορετική προσέγγιση και κάθετες αντιρρήσεις όσον αφορά τη μεταρρύθμιση. Αυτή ήταν η χαρτογράφηση του συνεδρίου και των βασικών αντιλήψεων.Στο πρόσφατο συνέδριο της ΕΝΑΕ ο ΣΥΝ έχει διαφοροποιήσει τη θέση του σε μια άρνηση της μεταρρύθμισης για την οποία βάζει πλέον όρους και προϋποθέσεις που αφορούν τόσο την οικονομική ενίσχυση όσο και το εκλογικό σύστημαΤο ευρύτερο πλαίσιοΝομίζω ότι θα ηταν λάθος να δούμε την προσπάθεια αλλαγών στον διοικητικό χάρτη χωρίς να υιοθετήσουμε ένα ευρύτερο πρίσμα,αυτό των αλλαγών στην μορφή της πόλης που προωθείται σε παγκόσμιο επίπεδο. Η σύγχρονη παγκοσμιοποίηση , υλοποιείται κυρίως όχι από μια ομάδα χωρών αλλά σε μια χούφτα μεγαπόλεις που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου ΑΕΠ και του παγκόσμιου πλούτου.Στην χώρα μας έχουμε μια καταστροφή του αγροτικού πληθυσμού, ιδιαίτερα της μικρομεσαίας αγροτιάς. Μια ερημοποίηση της υπαίθρου,ενώ όπου η παραδοσιακή αγροτική οικονομία μετατρέπεται σε τουριστική αυτό γίνεται με καταστροφικές συνέπειες στο περιβάλλον.Εχουμε επίσης αποβιομηχάνιση, κυρίως σε παραδοσιακούς κλάδους, η οποία συνοδεύεται με μια πρωτοφανή ανάπτυξη των υπηρεσιών. Ο τομέας των υπηρεσιών διαμορφώνει, ήδη, πάνω από το 70% του ΑΕΠ και σε μια δεκαετία, ίσως, να προσεγγίσει το 90%. Μέσα σ΄ αυτό το πλαίσιο ο πληθυσμός των Νομών συγκεντρώνεται σε αστικούς πόλους κυρίως στην πρωτεύουσα του κάθε Νομού, ενώ ο πληθυσμός της Ελλάδας συρρέει, κυρίως, σε μια χούφτα μεγάλα αστικά κέντρα και πρώτα απ΄ όλα στο Λεκανοπέδιο. Στην Αττική ,σύμφωνα με ορισμένες μελέτες,ήδη βρίσκεται πάνω από το 40% του πληθυσμού της χώρας, ενώ διαμορφώνεται ίσως και πάνω από το 60% του ΑΕΠ. Με επίκεντρο την Αθήνα και τον Πειραιά βλέπουμε να εξαπλώνεται ένας τεράστιος ιστός κατοικιών, υποδομών, δικτύων, υπηρεσιών και της όποιας εναπομείνασας βιομηχανίας που εκτείνεται σχεδόν ενιαία από το Λαύριο ως την Κόρινθο και μέχρι τις παρυφές της Βοιωτίας. Και δυστυχώς αυτή η απαράδεκτη άναρχη συγκέντρωση,που πήρε καινούργια έκταση με τα ολυμπιακά έργα φαίνεται ότι, θα επιταθεί τα επόμενα χρόνια, προκαλώντας νέα προβλήματα και αδιέξοδα.Αυτήν την πρωτοφανή αποδιάρθρωση της περιφέρειας εξέφρασε και επισφράγισε θεσμικά ο ΄΄Καποδίστριας Ι΄΄, δίνοντας ένα οριστικό τέλος στην Ελλάδα των χωριών και των κοινοτήτων, ενώ ο επερχόμενος ΄΄Καποδίστριας ΙΙ΄΄ θα επιτείνει τη συγκεντρωτική διαχείριση των μεγάλων αστικών κέντρων. Από αυτήν την άποψη η πάλη ενάντια στον καποδίστρια ΙΙ, είναι συνδεδεμένη με την πάλη ενάντια στην μορφή και το περιεχόμενο της σύγχρονης ελλάδας και των κεντρικών πολιτικών επιλογών που οδήγησαν στα σημερινά αδιέξοδα.Δυο εισαγωγικές παρατηρήσεις: ένα από τα κύρια επιχειρήματα των υποστηρικτών της μεταρρύθμισης ότι η Ελλάδα είναι σε μεγάλη απόσταση με αυτά που γίνονται στην ΕΕ κι αυτό γι’ αυτούς είναι θέσφατο. Παρ’ όλα αυτά τα ίδια τα στοιχεία τα οποία έχει βγάλει το ινστιτούτο τοπικής αυτοδιοίκησης της ΚΕΔΚΕ που έχει τη διάρθρωση της πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας αυτοδιοίκησης για την ΕΕ βγάζει ότι στην Ελλάδα έχουμε μεγαλύτερη συγκέντρωση σε σχέση με αρκετές χώρες, δηλαδή έχουμε ακόμα πιο συγκεντρωτικό μοντέλο, παρά το γεγονός ότι η μορφή της χώρας, ο νησιωτικός χαρακτήρας, οι ορεινοί όγκοι, κλπ θα επέβαλλαν μια μεγαλύτερη αποκέντρωση.Δηλαδή στην Ελλάδα ο μέσος όρος των κατοίκων ανά δήμο είναι 10200, ενώ στη Γαλλία 1600, στη Γερμανία 5000, στην Αυστρία 3400, στην Ισπανία 4000, και στην Ιταλία 7100. Ο μέσος όρος για την ευρωπαϊκή ένωση των 25 είναι 5100 ανά δήμο ενώ στην Ελλάδα έχουμε 10200 ανά δήμο και θεωρούν στα σοβαρά ότι πρέπει να πάμε σε ακόμα μεγαλύτερη συγκέντρωση; Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα σχετίζεται με τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής περιφέρειας και της επιδιωκόμενης ανάπτυξης. Θα είμαστε ως κοινωνία ευχαριστημένοι αν το μοντέλο ανάπτυξης της Αθήνας της Θεσσαλονίκης και της Λάρισας επεκταθεί και γίνει το απόλυτο μοντέλο για όλη την Ελλάδα;Και ένα δεύτερο με την μορφή ερωτήματος; Από ποιες θέσεις μπορεί να είναι κανένας αντίθετος στον Καποδίστρια 2;Νομίζω ότι πρέπει να υπάρχει μια βασική θέση αρχής που ξεκινάει από την απάντηση στο βασικό ερώτημα πότε είναι ευκολότερος ο δημοκρατικός έλεγχος και η αποφασιστική παρέμβαση των κατοίκων, των εργαζόμενων μέσα στις πόλεις;Σε υπερμεγέθεις ενότητες που αντικειμενικά κατά τη γνώμη μου τείνουν να ευνοούν την τάση της αντιπροσώπευσης σε σχέση με την τάση της αυτοοργάνωσης ή το αντίθετο? Νομίζω ότι το ζήτημα του μεγέθους δεν είναι τεχνικό θέμα, είναι βαθιά πολιτικό, τουλάχιστον για όσους μιλάνε στο όνομα της άμεσης δημοκρατίας. Και νομίζω ότι από’ κει πρέπει να ξεκινήσει κανένας την ανάλυση γύρω από το θέμα του Καποδίστρια 2.Ποιος είναι όμως ο βασικός λόγος για τον οποίο γίνεται επιτακτική η μεταρρύθμιση κατά τους υποστηρικτές της;Αυτός είναι ότι «σήμερα στην Ελλάδα έχουμε έναν παρά πολύ μεγάλο αριθμό δήμων με παρά πολύ επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες ανάμεσα στους βαθμούς της αυτοδιοίκησης και ότι όλο αυτό μπλοκάρει την εξυπηρέτηση των πολιτών». Αυτή είναι η βασική επιχειρηματολογία για την ανάγκη προώθησης της μεταρρύθμισης. Θεωρούνε δηλαδή ότι η μείωση του αριθμού των δήμων από 1034 που είναι σήμερα σε περίπου 400, τα σενάρια κυμαίνονται από 350 μέχρι 500, και η μείωση των περιφερειών σε 6 και μάλιστα, σύμφωνα με την πρόταση της ΚΕΔΚΕ, η διαμόρφωση ενός αριθμού δήμων γύρω στους 400 σ’ αυτές τις περιφέρειες με περιφερειάρχη και με ενίσχυση των αρμοδιοτήτων τους και των οικονομικών τους πόρων, είναι το «κλειδί» που θα επιτρέψει την αλλαγή της διοικητικής δομής της χώρας.Έχω την εντύπωση ότι μια συζήτηση για το βέλτιστο αριθμό των δήμων είναι ανούσια και αποπροσανατολιστική με την έννοια ότι δεν μπορεί να γίνεται συζήτηση στη βάση της λειτουργικότητας και μόνο, γιατί έτσι κρύβεται ότι ο επιδιωκόμενος στόχος και κυρίως δεν βλέπει κανένας ότι αυτή η αλλαγή στην διοικητική δομή της χώρας έρχεται σαν συνεχεία άλλων αλλαγών που έχουν προηγηθεί και που δείχνουν την πολιτική κατεύθυνση που θέλει να επιβάλλει αυτή η διοικητική μεταρρύθμιση.Ποιες είναι αυτές οι αλλαγές οι οποίες ήδη έχουν γίνει και που δείχνουν τις πραγματικές πολιτικές προθέσεις του συστήματος εξουσίας;Το πρώτο είναι ότι ήδη από το 1997 έχει εφαρμοστεί ο λεγόμενος Καποδίστριας Ι με τις αναγκαστικές συνενώσεις. Από 6000 περίπου δήμους και κοινότητες πήγαμε στις 1034. Τότε, σε εκείνη την περίοδο η σημερινή κυβέρνηση που ήταν αντιπολίτευση κατήγγειλε εκείνο το νόμο διακηρύσσοντας ότι όταν έρθει στην εξουσία θα τον καταργήσει. Τώρα, βεβαίως, έρχεται να εφαρμόσει τον Καποδίστρια ΙΙ με ακόμα μικρότερο αριθμό δήμων.Το δεύτερο είναι ότι είχαμε μια συνταγματική μεταρρύθμιση, εννοώ αυτήν του ΠΑΣΟΚ, που θεσμοθέτησε τους 2 βαθμούς αυτοδιοίκησης, ανεξάρτητα του ότι ακόμα και μέχρι σήμερα δε γνωρίζουμε ποιος είναι ο δεύτερος βαθμός, δηλαδή αν είναι η νομαρχία ή η περιφέρεια. Είχαμε αναβάθμιση μέσω αυτής της συνταγματικής μεταρρύθμισης της ελεγχόμενης από την κυβέρνηση περιφέρειας που είναι ο ενδιάμεσος κρίκος που ελέγχει πάντα την τοπική αυτοδιοίκηση έτσι ώστε να μην υπάρχει ούτε μια στο δισεκατομμύριο πιθανότητα κάποιος δήμος να ξεφύγει από τις εκάστοτε κυβερνητικές επιλογές μιας και ο περιφερειάρχης έχει τον απόλυτο έλεγχο όλων των αποφάσεων και της κατάστασης στους δήμους Το ίδιο γίνεται και με τον περίφημο προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του ελεγκτικού, με τον επίτροπο να καθίσταται στην πραγματικότητα ο πραγματικός δήμαρχος.(αν και υπάρχει πραγματική ανάγκη για μια μορφή ελέγχου των ανεξέλεγκτων δημάρχων)Το τρίτο στοιχείο, είναι ότι είχαμε μεταφορά όλα αυτά τα χρόνια σειράς αρμοδιοτήτων από τη μεριά του κράτους προς τους δήμους που ήταν αποκλειστικές του αρμοδιότητες και βέβαια αυτά όλα έγιναν χωρίς να συνοδεύονται από τους αντιστοίχους πόρους που είναι ένα σημείο το οποίο επίσης ζητάει η ΚΕΔΚΕ, να δοθούν αυτοί οι πόροι.Παραδειγματικά, θα μπορούσε να αναφέρει κανένας , τα ΚΕΠ ,για τα οποία πολύς λόγος έγινε, και για τα οποία από την επιδότηση καλύπτεται π.χ. μόνο το κόστος των υπάλληλων και όχι το λειτουργικό κόστος, τους βρεφονηπιακούς σταθμούς που η κατανομή της επιδότησης δεν παρακολουθείται από την ετήσια αύξηση του λειτουργικού του κόστους. Επίσης, μια σειρά από άλλα ζητήματα που αφορούν τη συντήρηση δρόμων, αθλητικών κέντρων, σχολείων, βιβλιοθηκών κ.λ.π. για τα οποία μεταφέρθηκαν οι αρμοδιότητες στην αυτοδιοίκηση χωρίς να μεταφερθούν οι πόροι×και για να δώσω ένα παράδειγμα για αυτό: για το 2006 ενώ υπήρχαν 180εκ. € εγγεγραμμένα στον προϋπολογισμό γι’ αυτές τις μεταφερόμενες αρμοδιότητες στην κοινή υπουργική απόφαση που δείχνει πόσα είναι τα αναγκαία χρήματα για να λειτουργήσουν ήταν γύρω στα 460 εκ. €. Αυτή η διάφορα των 260εκ. € πληρώθηκε από τους δήμους δηλαδή από τους δημότες γιατί βεβαίως όλες αυτές οι υπηρεσίες συνέχισαν να παρέχονται σε μεγάλο βαθμό, μόνο που πληρώθηκαν πλέον όχι απ’ την κρατική επιδότηση που ήταν υποχρεωμένο το κράτος να δώσει στους δήμους αλλά απ’ τους δημότες. Είναι τεραστία δηλαδή η αφαίμαξη που γίνεται μέσω αυτών των μεταφερομένων αρμοδιοτήτων και είναι ένα παρά πολύ σημαντικό στοιχείο σε σχέση με τις αλλαγές που έχουν γίνει στην αυτοδιοίκηση.Το τέταρτο είναι ο νέος κώδικας δήμων και κοινοτήτων(ν3463/2006) και οι αλλαγές που έφερε στην δομή διοίκησης των δήμων.Αναφέρω παραδειγματικά:Α)την καθιέρωση εκλογικού συστήματος (‘αρθρα50 και 51)το οποίο είναι λιγότερο αναλογικό από το προηγούμενο αφού εκλέγονται διοικήσεις μειοψηφικές (μόνο με το 42% στην πλειοψηφία διατίθεται το 60% των δημοτικών συμβούλων). Επιπλέον, οι συνδυασμοί που δεν πιάνουν το εκλογικό μέτρο δεν μπορούν να εκλέξουν δημοτικό σύμβουλο ακόμα κι αν έχουν το μεγαλύτερο υπόλοιπο. Σαν αποτέλεσμα, οι μικρότεροι συνδυασμοί είναι καταδικασμένοι να εξαφανιστούν.Β)την ενίσχυση των αντιδημοκρατικών και αυταρχικών χαρακτηριστικών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης μέσα από την ενίσχυση του ρόλου και των αρμοδιοτήτων της Δημαρχιακής Επιτροπής, που φαίνεται να απορροφά σημαντικό αν όχι το μεγαλύτερο μέρος των αρμοδιοτήτων του δημοτικού συμβουλίου. Πρόκειται για ένα όργανο που στην ουσία διορίζεται από την παράταξη της πλειοψηφίας αλλά και της μείζονος αντιπολίτευσης (στην πραγματικότητα ο τρόπος εκλογής αποτελεί μνημείο καθεστωτικής συναίνεσης, άρθρο 103).Γ) την κατάργηση των δημοτικών επιχειρήσεων, με τα άρθρα 252- 269, και την δημιουργία νέων, των λεγομένων κοινωφελών επιχειρήσεων όπου μεταφέρονται στην πραγματικότητα όλες οι αρμοδιότητες των δήμων εκτός όσων αφορούν τους τομείς:πράσινο, καθαριότητα, νεκροταφεία., αν και για αυτό χρειάστηκε να δοθεί μάχη από τους εργαζόμενους της ΠΟΕ ΟΤΑ.Για τις κοινωφελείς επιχειρήσεις προβλέπεται η είσπραξη αποζημίωσης για την παροχή των προσφερόμενων υπηρεσιών, το ύψος της οποίας αποφασίζεται από το οικείο διοικητικό συμβούλιο. Δηλαδή, κάποιοι διορισμένοι από την πλειοψηφούσα παράταξη θα αποφασίζουν να πληρώνουμε οι δημότες για υπηρεσίες για τις οποίες ήδη φορολογούμαστε ή/ και πληρώνουμε δημοτικά τέλη. Ταυτόχρονα, ο οικείος ΟΤΑ με απόφαση του συμβουλίου του είναι δυνατόν να παραχωρεί χωρίς αντάλλαγμα προς την επιχείρηση, εφόσον τούτο κρίνεται αναγκαίο για την επιτέλεση των σκοπών της, τη χρήση εγκαταστάσεων, εξοπλισμού ή άλλων μέσων. (στα πλαίσια αυτά στο Χαλάνδρι παραχωρήθηκαν στην ανώνυμη εταιρία του δήμου πάρκα, πλατείες, παιδικές χαρές, το σκεπαστό της αττικής οδού, τα πεζοδρόμια για την εγκατάσταση πινακίδων κα)Ταυτόχρονα, δίνεται η δυνατότητα δημιουργίας ανώνυμων εταιρειών με μειοψηφική συμμετοχή και του ιδιωτικού τομέα ενώ επιτρέπεται η συμμετοχή των δήμων και σε άλλες ανώνυμες εταιρείες. Αν στα παραπάνω συνυπολογίσουμε τις δυνατότητες που δίνει ο νόμος για τις συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, είναι φανερό ότι βαδίζουμε ολοταχώς προς μια νέα μορφή δήμου στην οποία θα έχουν μεταφερθεί στην σφαίρα του ιδιωτικού όλες οι κρίσιμες και παραγωγικές αρμοδιότητες και θα μείνει για τον δημόσιο έλεγχο μόνο ένα κέλυφος δημοκρατικοφανούς νομιμοποίησης.Αν και οι δημοτικές επιχειρήσεις, αποτέλεσαν για πολλά χρόνια μια γκρίζα ζώνη δοσοληψιών και συναλλαγών με τα ιδιωτικά συμφέροντα,Αν και έδωσαν την κατεύθυνση της αγοραίας αντιμετώπισης ουσιαστικών κοινωνικών ζητημάτων και αποτέλεσαν άλλο ένα εργαλείο στις πελατειακές σχέσεις των δημοτικών αρχών με τους κατοίκους,η σημερινή κατάργησή τους γίνεται με στόχο την πλήρη ιδωτικοποίηση των υπηρεσιών που αυτές πρόσφεραν και αποτελούν μια βραδυφλεγή βόμβα για μερικές δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους στις υπάρχουσες δημοτικές επιχειρήσεις, οι οποίοι όσο εκπνέει η προθεσμία για την αλλαγή του καθεστώτος θα βρίσκονται υπό τη σκιά μιας εκβιαστικής απόλυσης. Πρόσφατα, έγινε γνωστό ότι ακόμα και αν ήθελαν οι δημοτικές αρχές να περάσουν τους εργαζόμενους των δημοτικών επιχειρήσεων μετά το κλείσιμό τους στους δήμους, αυτό θα ίσχυε μόνο για όσους είχαν προσληφθεί σε αυτές μέσω ΑΣΕΠ, κάτι που δεν ισχύει για την πλειοψηφία των εργαζομένων στις δημ. επιχειρήσεις (περίπου 30.000 εργαζόμενους).Δ)Ο ρόλος των ΟΤΑ στο εργασιακό καθεστώςΑυτές οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν για πολλοστή φορά την εκτίμηση του ρόλου των ΟΤΑ ως πολιορκητικού κριού στα συνολικά εργασιακά δικαιώματα και στην μαζική εφαρμογή των νέων εργασιακών σχέσεων. Η συνεχιζόμενη προκήρυξη συμβάσεων ορισμένου χρόνου, η υποκατάσταση ουσιαστικά των μόνιμων εργαζόμενων με μια στρατιά ομήρων συμβασιούχων «τετραμηνιτών», «οκταμηνιτών» κ.α. αποτελεί ένα νέο λαμπρό πεδίο πελατειακών σχέσεων και εκμετάλλευσης του καυτού ζητήματος της ανεργίας σε τοπικό πλέον επίπεδο. Ε)ανταποδοτικότητα παντούΌσον αφορά τα δημοτικά τέλη, σύμφωνα με ειδική διάταξη οι ΟΤΑ θα μπορούν να αποπληρώνουν το 50% των δανείων που θα συνάπτουν από τα ανταποδοτικά τέλη. Το αποτέλεσμα θα είναι να αυξηθούν όσο το δυνατόν περισσότερο τα ποσά των ανταποδοτικών τελών έτσι ώστε να αξιοποιηθούν στο μέγιστο βαθμό για την εξυπηρέτηση των δανείων.Το ζήτημα της ανταποδοτικότητας είναι εξαιρετικά κρίσιμο. Υπηρεσίες που σχετίζονται με την ποιότητα ζωής, η καθαριότητα, το πράσινο, οι ελεύθεροι χώροι γίνονται αντικείμενο επιχειρηματικής εκμετάλλευσης αυξάνοντας με όρους ανταποδοτικότητας το κόστος ζωής για τον κάτοικο. Όποιος έχει την οικονομική δυνατότητα να πληρώνει, θα σπουδάζει, θα έχει καθαρή πόλη, κλπ. Η επιλογή που κάνει το κράτος να τις παραχωρήσει σε ιδιώτες καθιστά ξεκάθαρο ότι πλέον όλα αυτά δεν αποτελούν δικαίωμα. Ακόμα και αν ως τώρα λειτουργούσαν ανταποδοτικά, η ύπαρξη πλέον ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου μετάβασης σε μια λειτουργία με αυστηρούς ιδιωτικο-οικονομικούς όρους, θα βαθύνει και θα επεκτείνει τον ανταποδοτικό τους χαρακτήρα με πολύ άμεσες συνέπειες στην τσέπη της εργαζόμενης πλειοψηφίας αλλά και στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Ταυτόχρονα η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στην πόλη περνάει μέσα από την χρηματοδότηση που καταβάλουν οι ίδιοι οι κάτοικοί της και εξαρτάται απ’ αυτή όπως οποιοδήποτε άλλο προϊόν. Με αυτή την έννοια όσο πιο εύποροι είναι οι κάτοικοι μιας περιοχής, τόσο πιο ποιοτικά αναβαθμισμένες θα είναι οι δημοτικές υπηρεσίες. Εξαιρετικά σημαντικός είναι σε αυτήν την κατεύθυνση ο ρόλος των λεγόμενων επιχειρησιακών σχεδίων που γίνονται πλέον υποχρεωτικά, καταρτίζονται και εγκρίνονται με βάση τις επιταγές της περιφέρειας ενώ δεσμεύουν την κατεύθυνση των πολιτικών για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τι λέει η ΚΕΔΚΕ: Σήμερα λοιπόν η ΚΕΔΚΕ στην πρόταση της στην πραγματικότητα κάνει ένα ακόμα βήμα παραπάνω σε αυτή την κατεύθυνση δηλαδή ζητάει να μεταφερθούν στην τοπική αυτοδιοίκηση το σύνολο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, της πρωτοβάθμιας υγείας, η προληπτική ιατρική, η πυροσβεστική, η πολιτική πρόνοια κ.λ.π. δηλαδή ζητάει επιτάχυνση αυτής της διαδικασίας. Μάλιστα ο Κουκουλόπουλος, ο πρώην πρόεδρος της ΚΕΔΚΕ και επικεφαλής της παράταξης του ΠΑΣΟΚ, το είπε παρά πολύ καθαρά ότι σε όλη την Ευρώπη όλες αυτές οι υπηρεσίες οργανώνονται σε πρωτοβάθμιο επίπεδο και είναι αδιανόητο να υπάρχει ενιαίο σύστημα υγείας ,ενιαίο σύστημα παιδείας, ενιαίο σύστημα πρόνοιας κ.λ.π., και πρέπει τώρα να περάσουν στην αυτοδιοίκηση.Για να επιτευχθούν όλα αυτά είναι πιθανόν, κι εγώ αυτή την εκτίμηση έχω, ότι χρειάζονται την μεταρρύθμιση για να αντιμετωπιστεί αυτός ο διοικητικός κατακερματισμός της πολύ μικρής μονάδας, της κοινότητας, των μικρών καποδιστριακών δήμων και να πάμε σε συγκέντρωση σε μεγαλύτερες μονάδες τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Στην επίσημη μάλιστα μελέτη της ΚΕΔΚΕ το ινστιτούτο τοπικής αυτοδιοίκησης λέει καθαρά ότι αυτή είναι η τάση σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή της μείωσης του αριθμού των δήμων και της ενίσχυσης κυρίως των περιφερειών σε βάρος της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης και ότι αυτή την τάση πρέπει να ακολουθήσουμε προκείμενου να ενισχύσουμε και τις εθνικές περιφέρειες για να υπάρξει αυτό το οποίο λέει η εισήγηση μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων κ.λ.π.Επομένως ο νέος Καποδίστριας που αφορά αυτή τη συνένωση των περιφερειών, των νομών και των δήμων στόχο κυρίαρχο στόχο έχει κατά τη γνώμη μου την αποτελεσματικότερη προώθηση αυτής της εφαρμοζόμενης πολιτικής που έχουμε δει μέχρι τώρα και όχι βεβαίως την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των εργαζόμενων.Η υλοποίηση δε του 4ου Κ.Π.Σ. του ΕΣΠΑ έχει ως προϋπόθεση την προώθηση αυτής της διοικητικής μεταρρύθμισης έτσι ώστε να αντιμετωπιστεί αυτό που σε μεγάλο βαθμό θεωρούν ένας δυσκίνητος γραφειοκρατικός και δαπανηρός μηχανισμός που έχει παρά πολλούς διαχειριστικούς φορείς ως τελικούς αποδέκτες και να μειωθεί ο τελικός αριθμός των δικαιούχων στην απορρόφηση αυτών των κονδυλίων. Και νομίζω ότι εκεί πρέπει να αναζητήσουμε την κύρια αιτία της επιδιωκόμενης μεταρρύθμισης. Η δημιουργία διοικητικών μηχανισμών με μεγαλύτερη έκταση και πληθυσμό, προωθεί φυσικά την αυξημένη επιχειρησιακή ικανότητα, ενισχύει την δράση των μεγάλων ομίλων με τα έργα υποδομής, τα οποία θα αναλαμβάνουν με τις ληστρικές μεθόδους των συμβάσεων παραχώρησης και τις συμβάσεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα(ΣΔΙΤ), την ιδιωτικοποίηση όλων των κοινωνικών δομών.Λένε ότι αυτή η μεταρρύθμιση θα μειώσει τις περιφερειακές ανισότητες, θα βοηθήσει στη σύγκλιση των περιφερειών, στο ζήτημα της ανεργίας κ.λ.π. Θα μπορούσε κανένας να απαντήσει ως εξής:Επειδή υπάρχει ήδη μια εμπειρία απ’ αυτές τις συνενώσεις τι από όλα αυτά έγινε με την εφαρμογή του Καποδίστρια Ι, δηλ. μειώθηκαν οι περιφερειακές ανισότητες στην Ελλάδα ή ενισχύθηκαν? Και η γνώμη μου είναι ότι ενισχύθηκαν. Μειώθηκε σε κάποιες περιφέρειες και χτυπήθηκε η ανεργία, επιτεύχθηκε κάποιου είδους σύγκλιση? Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν έγινε γιατί βεβαίως δεν μπορεί να γίνει μέσα σ’ αυτό το σύστημα το οποίο ζούμε, δεν μπορούν να αρθούν αυτές οι περιφερειακές ανισότητες οι οποίες έχουν άλλες αιτίες και από άλλες αιτίες κινούνται.Απλώς αυτό το οποίο γίνεται είναι ότι αφού οι κυβερνήσεις μέχρι σήμερα με την πολιτική τους φρόντισαν να δημιουργήσουν μια αθλιότητα σε όλο το δημόσιο τομέα και στην παροχή υπηρεσιών παιδείας, υγείας, πρόνοιας κ.λ.π. σήμερα δεν τις χρειάζονται καθόλου και ο τρόπος με τον οποίο προσπαθούν να τις πετάξουν από πάνω τους ως ένα επικίνδυνο βάρος είναι το πέρασμα στην τοπικό κράτος έτσι ώστε το κεντρικό κράτος να έχει ένα πιο αυτοτελή –επιτελικό τον λένε αυτοί- ρόλο και όλα τα υπόλοιπα τα οποία θεωρούνε ανταποδοτικά και κερδοφόρα να περάσουν μέσω της τοπικής αυτοδιοίκησης στους ιδιώτες. Το κεντρικό κράτος βεβαίως δεν πρόκειται να παραιτηθεί -παρά τα όσα λένε οι υποστηρικτές της αντίληψης ότι πάμε με τον Καποδίστρια 2 σε αποκέντρωση- δεν πρόκειται να παραιτηθεί απ’ τον πλήρη καθορισμό της όλης κατεύθυνσης. Γι’ αυτό άλλωστε και στο Νέο Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων που αναφέρθηκε προηγουμένως προβλέπεται η αναγκαστική υλοποίηση οποίων αρμοδιοτήτων έχει η αυτοδιοίκηση και μάλιστα ο γενικός γραμματέας της περιφέρειας σε περίπτωση άρνησης της αυτοδιοίκησης να εκτελέσει αυτή την αρμοδιότητα μπορεί να την αναθέτει σε άλλο όργανο, αρα δεν υπάρχει κανένα ζήτημα καμίας ανεξάρτητης αυτοδιοίκησης κ.λ.π. Στην πραγματικότητα δεν μιλάμε για λιγότερο κράτος , ούτε για λιγότερο ούτε για περισσότερο κράτος , μιλάμε απλώς για αλλαγή των αρμοδιοτήτων και του ρόλου που έχει κάνει ο μηχανισμός μέσα στην υφισταμένη κατάσταση.Ένα σημαντικό θέμα που τίθεται ως προϋπόθεση από τις κυρίαρχες δυνάμεις της ΚΕΔΚΕ όσον αφορά την αποδοχή της διοικητικής μεταρρύθμισης και την κατεύθυνση που θα πάρει, είναι το λεγόμενο ζήτημα των οικονομικών πόρων, δηλαδή το ύψος του ποσού που θα πάρουν οι δήμοι Η στάση μάλιστα της ΚΕΔΚΕ απέναντι σ’ αυτή τη μεταρρύθμιση εξαρτάται από το ζήτημα της οικονομικής αυτοτέλειας έτσι όπως τη λένε και των αρμοδιοτήτων που θα έχουν.Αλλά μια ματιά στο παρελθόν αυτής της ιστορίας και στον τρόπο με το οποίο έχουν διαχειριστεί το ζήτημα των οικονομικών της αυτοδιοίκησης μπορεί να δώσει ορισμένα ενδιαφέροντα συμπεράσματα για το πώς αντιλαμβάνονται την όλη υπόθεση. Είναι γνωστό ότι –και συμφωνούν όλοι σ’ αυτό- η αυτοδιοίκηση δεν έχει πόρους για να κινηθεί κ.λ.π. και όλοι για παρά πολλά χρόνια υπόσχονταν ότι θα λύσουν το πρόβλημα δίνοντας τα απαραίτητα χρήματα. Παρ’ όλα αυτά ήδη απ’ το ’96 οι κυρίαρχες δυνάμεις της ΚΕΔΚΕ προκειμένου να συμβάλλουν σ’ αυτό που λέγανε τον εθνικό στόχο της ΟΝΕ συμφώνησαν να δώσουν έκτακτη εισφορά 10 δις από τους θεσμοθετημένους πόρους της αυτοδιοίκησης προκείμενου να συμβάλλουν σ’ αυτό το στόχο. Στη συνέχεια το κράτος υπεξαίρεσε -σύμφωνα με την ορολογία που χρησιμοποιούσε η τότε αντιπολίτευση της ΝΔ- ένα ποσό το οποίο υπολογίζεται από 6,5 μέχρι 9,5 δις ευρώ όλα αυτά τα χρόνια μην αποδίδοντας αυτούς τους θεσμοθετημένους από το 1828 νόμο του ’89 πόρους στην αυτοδιοίκηση. Αυτό δημιούργησε λοιπόν μια τεράστια γενιά αυτού που λέγαμε οι παρακρατηθέντες υπεξαιρεθέντες φόροι. Απ’ αυτά τα 6,5 ως 9,5 δις εύρο η ΚΕΔΚΕ θεώρησε τρομερή επιτυχία και το ανακοίνωσε και στο συνέδριο της Κυλλήνης και ξανανακοινώθηκε και μέχρι σήμερα συνεχώς ανακοινώνεται αυτή η ιστορία ότι θα πάρει 1,4 –τώρα συμφώνησαν στο 1,7- δις ευρώ πίσω.Αυτά θα τα πάρει με ομόλογα τριετούς πενταετούς και δεκαετούς διάρκειας τα οποία βεβαίως δε θα μπορεί να τα ρευστοποιήσει αλλά θα μπορεί να τα βάλει στις τράπεζες για να πάρει αντίστοιχα δάνεια. Αυτή δηλαδή είναι η τεράστια επιτυχία σε σχέση με τους παρακρατηθέντες πόρους και δείχνει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν αυτές οι κυρίαρχες δυνάμεις αυτά τα οποία οι ίδιοι έχουν θεσπίσει. Πολύ περισσότερο ότι μετράνε αυτά τα ποσά από το ’97 μέχρι το ’03, χωρίς να μετράνε καθόλου ότι ο νόμος αυτός που δίνει τους αυτοτελείς πόρους (1828) ξεκινάει να εφαρμόζεται το ’90 δηλαδή δε μετράνε τα ποσά από το ’90 μέχρι το ’97 ,μετράνε απ’ το ’97 μέχρι το ’03.Επαναλαμβάνω γιατί είναι εντυπωσιακό το μέγεθος της υποκρισίας:Έδωσαν ρευστό και παίρνουν,(αν τα πάρουν αφού μέχρι σήμερα τίποτε δεν έχει προβλεφθεί στον προυπολογισμό) σε χαρτιά 1,7 από τα 9,5 δις των παρακρατηθέντων, ενώ δεν διεκδικούν τίποτα από την νέα γενιά παρακρατηθέντων πόρων που δημιουργήθηκε απ’ το ’03 μέχρι το ’07.Αυτά τα ποσά δημιουργήθηκαν από την άρνηση των κυβερνήσεων να χρηματοδοτήσουν τις μεταφερθείσες αρμοδιότητες. Σε αυτές οι αρμοδιότητες στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως (στους βρεφονηπιακούς, στα ΚΕΠ, στα αθλητικά κέντρα, στις βιβλιοθήκες, γυμναστήρια κ.λ.π. ) αντιστοιχούν ποσά τα οποία η ίδια η ΚΕΔΚΕ σύμφωνα με τις δικές της μελέτες υπολογίζει σε περισσότερα από 1,5 δις ευρώ.Συμπερασματικά:τα τελευταία χρόνια(2003-2007) δημιουργήθηκε μια νέα γενιά παρακρατηθέντων σχεδόν όσα αναγνωρίζουν ότι ήταν τα παρακρατηθέντα γι’ όλα τα χρόνια από το 1997 μέχρι το 2003 Απ’ αυτά δεν διεκδικούν τίποτα και μας το σερβίρουν για επιτυχία...Αν λοιπόν η πολιτική βούληση αυτών των δυνάμεων σε σχέση με τα οικονομικά της αυτοδιοίκησης αποτυπώνεται με αυτό το σαφή τρόπο δε νομίζω ότι υπάρχει καμία άλλη επιχειρηματολογία ισχυρότερη για να πείσει για τις πραγματικές τους πολιτικές λογικές. Αντί λοιπόν να διεκδικήσουν όλα αυτά τα τεράστια ποσά έρχονται και θέλουν πλέον και με την απόφαση του συνεδρίου αυτή στην οποία αναφέρομαι και ζητάνε φορολογικές αρμοδιότητες στην αυτοδιοίκηση, ζητάνε να δοθεί ο νέος φόρος , που επιβλήθηκε στα ακίνητα, εξολοκλήρου στην αυτοδιοίκηση, ζητάνε -και πήραν αν το θυμάμαι καλά- να δοθούν τα τέλη κυκλοφορίας των αυτοκίνητων ν’ ανέβει το ποσοστό της συμμετοχής από το 50% στο 90% -υπήρχε μια πρόσφατη απόφαση του Κακλαμάνη-, και επίσης ζητάνε να γίνει δυναμικός ο πόρος και το έσοδο αυτό να αυξάνει κάθε χρόνο και για να γίνει δυναμικός πόρος να μην είναι μια επιδότηση αλλά να είναι συμβολή από το Φ.Π.Α. δηλαδή συμβολή στους έμμεσους φόρους. Αυτό τι σημαίνει πρακτικά? Σημαίνει ότι η αυτοδιοίκηση ζητά να βάλει χέρι και στα χρήματα των έμμεσων φόρων, φόρων οι οποίοι επιβάλλονται σε όλους τους πολίτες ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση. Αυτό δείχνει και την όλη αντίληψη με την οποία κινούνται αυτές οι δυνάμεις σε επίπεδο ΚΕΔΚΕ και δείχνει την κατεύθυνση την οποία έχουν πάρει δηλαδή: τοπική φορολογία, δυνατότητα δεύτερης και τρίτης φορολόγησης στην πραγματικότητα για τις ίδιες παροχές, αποδέχονται την μετατόπιση των αρμοδιοτήτων και δε θέλουν καμία πραγματική μάχη σε σχέση με αυτά τα οποία ήδη έχουν υπογραφεί.Η συλλογική επεξεργασία ενός συνολικού πλαισίου στόχων και αιτημάτων που θα απαντούν από την σκοπιά των αναγκών και των δικαιωμάτων των εργαζομένων στο πραγματικό ερώτημα της μορφής της αυτοδιοίκησης που ονειρευόμαστε είναι το μεγάλο στοίχημα και απαραίτητη προϋπόθεση μιας συστηματικής παρέμβασης στον χώρο. Ελπίζω ότι τέτοιες συζητήσεις μπορούν να συμβάλλουν σε μια τέτοια κατεύθυνση.Ευχαριστώ.
