Λίγες ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο κ. Παπανδρέου (ο 3ος) παραβρέθηκε στον ετήσιο εορτασμό της απελευθέρωσης της Αθήνας από τους Γερμανούς στις 12 Οκτωβρίου 1944. Το γεγονός θα ήταν άνευ ουσίας, άλλωστε αυτός ο εορτασμός – για λόγους που εξηγούμε αλλού – μάλλον αποτελεί μία τυπική και εν πολλοίς βαρετή διαδικασία. Όμως τα όσα ανέφερε στην ομιλία του έχουν ενδιαφέρον αφού κυριολεκτικά απέχουν παρασάγγας από την πραγματικότητα.
"Κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί φίλοι,
Είμαστε σήμερα εδώ, για να γιορτάσουμε μια ξεχωριστή ιστορική στιγμή. Είμαστε εδώ, για να τιμήσουμε και να θυμηθούμε όσους αγωνίστηκαν για την απελευθέρωση της Αθήνας από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Να τιμήσουμε αυτούς που έδωσαν μια άνιση μάχη, μια μάχη όμως νικηφόρα, για να είναι η πατρίδα μας ελεύθερη.
Είμαστε εδώ, για να εμπνευστούμε και να αντλήσουμε δύναμη από τους αγώνες των πατριωτών που απελευθέρωσαν την Ελλάδα. Μοιραζόμαστε σήμερα όλοι την ίδια συγκίνηση, όμως για μένα, η μέρα αυτή είναι ιδιαίτερη για έναν επιπλέον λόγο. Γιατί η ιστορία το θέλησε να είναι ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο Γέρος της Δημοκρατίας, εκείνος που, σαν σήμερα πριν από 65 χρόνια, είχε την τιμή να υψώσει ξανά τη γαλανόλευκη στον ιερό βράχο της Ακρόπολης.
Η εθνική μνήμη μάς διδάσκει. Μας διδάσκει πως, όταν εμείς, οι Έλληνες, αγωνιζόμαστε ενωμένοι για ένα μεγάλο σκοπό, τον πετυχαίνουμε. Πως την ιστορία, τη γράφουν ενωμένοι χιλιάδες απλοί, καθημερινοί άνθρωποι, με τον αγώνα τους, με τις θυσίες τους, με την ακλόνητη πίστη τους στο δίκιο. Αγωνίστηκαν, ώστε τα ιδανικά της ελευθερίας και της Δημοκρατίας, σήμερα πια, να θεωρούνται αυτονόητα.
Σήμερα, εκπληρώνουμε το χρέος μας απέναντί τους, δίνοντας μαζί και ενωμένοι μια ειρηνική μάχη για αξίες. Αξίες, που αύριο θα θεωρούνται επίσης αυτονόητες και κεκτημένες. Δουλεύοντας όλοι μαζί, για μια καλύτερη Ελλάδα, για μια καλύτερη κοινωνία, για περισσότερη δικαιοσύνη, ισότητα, ασφάλεια, ευνομία και ευημερία.
Ενωμένοι όπως και τότε, όλοι οι Έλληνες, μαζί. Με εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας, διότι είναι αστείρευτες. Και αυτό, μας το διδάσκει η ιστορία. Μας το διδάσκουν οι αγωνιστές της ελευθερίας, τους οποίους σήμερα τιμούμε. Ενωμένοι κερδίζουμε το μέλλον που μας αξίζει."
Προφανώς ο ίδιος – ή όποιος του έγραψε την ομιλία – δεν είναι ανιστόρητος. Έτσι θα όφειλε να γνωρίζει ότι δεν ήταν ο κ. Παπανδρέου (ο 1ος) που ύψωσε την ελληνική σημαία στην Ακρόπολη. Στην Ελλάδα ήρθε στις 18 Οκτωβρίου, σαν πρωθυπουργός της εξόριστης κυβέρνησης, συνοδευόμενος από τις βρετανικές δυνάμεις, που σύντομα μετατράπηκαν σε νέο στρατό κατοχής. Ολόκληρο το προηγούμενο διάστημα βρισκόταν ασφαλής στη Μέση Ανατολή, την ίδια ώρα που οι αντιστασιακές δυνάμεις μάχονταν τους κατακτητές, απελευθερώνοντας σταδιακά τη χώρα. Άλλωστε και το μεγαλύτερο μέρος της πρωτεύουσας είχε απελευθερωθεί πολλούς μήνες νωρίτερα από τον ΕΛΑΣ της Αθήνας. Με αποτέλεσμα να υπάρχουν δύο διαφορετικά «κράτη» μέσα στην ίδια πόλη. Το ελληνικό κράτος της Αντίστασ ης και το κράτος των Γερμανών και των Ελλήνων συνεργατών τους.
Αυτό αποτελεί και το δεύτερο μεγάλο ατόπημα στην ομιλία του κ Παπανδρέου (του 3ου). Οι Έλληνες δεν πολέμησαν ενωμένοι τον κατακτητή. Μπορεί η πλειοψηφία του ελληνικού λαού να πλαισίωσε την Αντίσταση και να αγωνίστηκε μέσα από τις οργανώσεις της (κυρίως του ΕΑΜ). Όμως μεγάλο μέρος του παλιού αστικού πολιτικού συστήματος όπως και των οπ αδών του, συνεργάστηκε με τους Ναζί. Έτσι ο αντιστράτηγος Τσολάκογλου, ο Κων/νος Λογοθετόπουλος και ο Γεώργιος Ράλλης (πατέρας του μετέπειτα αρχηγού της ΝΔ και πρωθυπουργού) αποτέλεσαν διαδοχικά τους πρωθυπουργούς των κυβερνήσεων της «Ελληνικής Πολιτείας», του κράτους που ίδρυσαν οι Γερμανοί στην κατεχόμενη χώρα. Αυτή η «Ελληνική Πολιτεία» προώθησε την υλοποίηση των σχεδίων για την «πολιτική επιστράτευση» δηλαδή την αποστολή Ελλήνων εργατών στα εργοστάσια της πολεμικής βιομηχανίας της Γερμανίας. Και «ελληνικό» ήταν το υπουργείο Εργασίας που πυρπόλησαν οι διαδηλωτές στις μεγάλες κινητοποιήσεις που οργάνωσε το ΕΑΜ για την ακύρωσή της.
Έλληνες έστειλαν χιλιάδες συμπατριώτες τους στα κάτεργα τις Γερμανίας. Συμπατριώτες που συλλαμβάνονταν από τους ίδιους, στο σωρό, στα περιβόητα μπλόκα της κατοχής.
Έλληνες συνέβαλαν δραστικά στην εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας, όπως και Έλληνες πλούτισαν από την εξόντωσή της αλλά και τη «μαύρη αγορά» εκμεταλλευόμενοι τη πείνα και την ανέχεια άλλων συμπατριωτών τους.
Έλληνες πλαισίωσαν την «Ειδική Ασφάλεια» του Άγγελου Έβερτ (πατέρα του μετέπειτα αρχηγού της ΝΔ και πρωθυπουργού) που αποτέλεσε τον απηνή διώκτη των αγωνιστών της αντίστασης.
Έλληνες εξοπλίστηκαν από τους Γερμανούς και συγκρότησαν τις δεκάδες αντικομμουνιστικές συμμορίες που τρομοκρατούσαν την ύπαιθρο και την πρωτεύουσα.
Όπως Έλληνες ήταν και αυτοί που στρατολογήθηκαν οικιοθελώς στα διαβόητα Τάγματα Ασφαλείας. Περισσότεροι από 20.000 σε ολόκληρη τη χώρα, διοικούμενοι από επίσης Έλληνες αξιωματικούς υπό την καθοδήγηση του Βάλτερ Σιμάνα αντιστράτηγου των Waffen SS.
Αυτοί οι Έλληνες ουδέποτε τιμωρήθηκαν για τις πράξεις τους. Αντίθετα, αναβαπτίστηκαν και αποτέλεσαν – υπό τις ευλογίες του κ. Παπανδρέου (του 1ου) – τους μετέπειτα συνεργάτες Εγγλέζων και Αμερικανών σαν βασική δύναμη κρούσης ενάντια στην υπόλοιπη Ελλάδα. Που αρνήθηκε να υποταχθεί και έδωσε τη μάχη της σε βουνά και πόλεις για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της.
Ακόμα και σήμερα συνεχίζουν να υπάρχουν πολλές και διαφορετικές «Ελλάδες». Που μπορεί να μην αντιμάχονται με την ίδια σφοδρότητα, σίγουρα όμως δεν έχουν τα ίδια οικονομικά, κοινωνικά και τελικά ταξικά συμφέροντα. Όσο ψέμα είναι, ότι την περίοδο της κατοχής έδωσαν από κοινού τον αγώνα, το ίδιο ψέμα είναι ότι και σήμερα μπορεί να συνυπάρξουν αρμονικά και να προοδεύσουν από κοινού. Ο κ. Παπανδρέου (ο 3ος), αντί να αναφέρεται σε γεγονότα που ουδέποτε υπήρξαν, καλύτερα θα ήταν να αποφασίσει ποια από τις «Ελλάδες» αυτές σκοπεύει να υπηρετήσει. Αν και πολύ φοβόμαστε ότι έχει κάνει τις επιλογές του.
Κώστας Ευθυμίου
