Οι λέξεις μας είναι οργισμένες
Αλλά η οργή είναι το καταφύγιο της λύπης
ΣΤ.ΡΟΖΑΝΗΣ
Σε μια ιδεατή δημοκρατία η "έννομος τάξις" εγγυάται την "ασφάλεια" (δηλαδή τη ζωή και την ελευθερία) του κοινωνικού σώματος εν συνόλω· στην "υπαρκτή δημοκρατία" η "έννομος τάξις" ορίζεται εκτός των τυποκρατικών νομικιστικών πλαισίων, στην πράξη: προκύπτει ως αποτέλεσμα πραγματικών συγκρούσεων ως συνισταμένη ασκούμενων πιέσεων και δυνάμεων στο κοινωνικό πεδίο, προσδίδοντας συγκεκριμένο και ιδιαίτερο κάθε φορά περιεχόμενο στην έννοια της "τάξης" και – κυρίως – της "διασάλευσής" της.
Στις αρχές του τρέχοντος έτους, λίγο μετά την έκρηξη των "δεκεμβριανών", συνεργεία του δήμου Αθηναίων πήγαν και έκοψαν τα δέντρα σε μια γειτονιά της πόλης προκειμένου να κατασκευαστεί εκεί ένα – ακόμη – πάρκινγκ. Οι περιοίκοι, "παρανόμως", αντιστάθηκαν και η "τάξις διεσαλεύθη". Οπότε κλήθηκαν τα αρμόδια όργανα και ο νόμος επεβλήθη κατακέφαλα στους αντισταθέντες – όχι μόνο από τους ένστολους υπηρέτες του, οι οποίοι συν τοις άλλοις φλόμωσαν την περιοχή με δακρυγόνα, αλλά και από τους ίδιους τους "παρεμποδιζόμενους" στο (καταστροφικό) έργο τους, οι οποίοι επέδραμαν εναντίον των διαμαρτυρόμενων – που είχαν το θράσος να διεκδικήσουν λίγο από το οξυγόνο που κλέβει καθημερινά από το παρόν και το μέλλον των παιδιών τους η αδίστακτη μπίσνα της "ανάπτυξης" και της "προόδου". Τραμπουκισμός, λοιπόν, αλλά νόμιμος, άρα ήθικός, αφού "ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό".
Μόνο μέσ' από το πρίσμα τέτοιων καθημερινών συμβάντων εννόμου βίας έχει πλέον κάποιο νόημα να μιλάμε ακόμα σήμερα, έξι μήνες μετά, για τη βία των "δεκεμβριανών εκτρόπων", τα οποία υπήρξαν απλώς η θεαματική – φωτογενής είτε αποτρόπαια – επιφάνεια μιας ζοφερής πραγματικότητας. Μιας πραγματικότητας που στο βάθος της γόγγυζε η αργόσυρτα συσσωρευμένη, η χρονίως ανέκφραστη, η κακοφορμισμένη οργή της χαμοζωής του νεαρού και πρόωρα σαπισμένου αιώνα μας· διότι δεν υπάρχει ορατή διέξοδος – κι αυτό κατέστη μαύρη αλήθεια και μαύρο βίωμα: πεθαίνουμε όπως ζούμε, όχι "μ' ένα βρόντο, μα μ' ένα λυγμό".
Τον Δεκέμβρη του 2008, παρά τα σπασμένα τζάμια της ασύστολης βιτρίνας της, η ίδια η πολιτική πραγματικότητα, από ό,τι δείχνει μετά τα γεγονότα, ούτε καν ρυτιδώθηκε από κάποια σκέψη ή περίσκεψη για το πού πάει αυτός ο τόπος. Εδώ και μήνες ζούμε σ' ένα κλίμα εκκωφαντικής αποσιώπησης της ουσίας των συμβάντων του Δεκέμβρη – που δεν είναι βέβαια ούτε η αγγελική "εξέγερση των νέων" ούτε ο "χαβαλές των κουκουλοφόρων" αλλά το τραύλισμα μιας σακατεμένης συλλογικότητας, η ανίσχυρη λύσσα των αδυνάτων μπροστά στο όργιο της κατεστημένης αδικίας: ένα στιγμιαίο ξέσπασμα το οποίο αμέσως μετά καταπνίγηκε μέσα στο συμψηφιστικό μελόδραμα "Αλέξης και Διαμαντής" που στήθηκε άρον άρον και παίχτηκε στο θέατρο των ΜΜΕ. Οι γνωστοί πρωταγωνιστές και κομπάρσοι αυτού του μελό (από τους επίσημους παλιάτσους της "πολιτικής ορθότητας" έως τους κατά παραγγελίαν "τρομοκράτες" και κατ' εργολαβίαν τρομολάγνους) ανταποκρίθηκαν στον ρόλο τους ούτως ώστε το συγκινησιακό δίπολο "Αλέξης – Διαμαντής" να εξαερώσει όλη τη μνήμη και την οργή για τα όσα είχαν προηγηθεί των γεγονότων. Διότι βέβαια ούτε ο φόνος του νεαρού Αλέξη ούτε ο τραυματισμός του Διαμαντή προέκυψαν όλως τυχαίως, αφού ακόμη και η ηλιθιότητα, ιδίως όταν τραβάει πιστόλι, δεν είναι ούτε τυχαία ούτε αθώα. Εν ολίγοις, η ανομία δεν έκανε την πρεμιέρα της τον περασμένο Δεκέμβρη. "Στην Ελλάδα ζούμε", όπου η πολιτικοοικονομική διαφθορά, η ρεμούλα, η κλεπτοκρατία, ο τραμπουκισμός του κέρδους που ξεκοιλιάζει βουνά, η λαμογιά του "επιχειρείν" που εξαφανίζει παραλίες εν μία νυκτί, μπορούν ανέτως να παίρνουν τη μορφή "δημοσίου συμφέροντος", "εθνικών οραμάτων", "ολυμπιακών ιδεωδών" ή λαμπερών μπουρδολογημάτων όπως αυτά που στολίζουν το λατρευτικό ξόανο του πρωθυπουργικού "Αύριο" - διότι όταν οι άνθρωποι θέλουν το κακό, του δίνουν όψη ν' αρέσει.
Μέσα σ' αυτό το μπάχαλο, όπου η απομύζηση των πολλών από τους λίγους δεν αποτελεί πλέον σκάνδαλο αλλά μέθοδο – του λεγόμενου "συστήματος", όπου μπράβοι, νταβατζήδες και παρκαδόροι συνειδήσεων επεμβαίνουν κάθε φορά για να βάλουν σε τάξη, να "φρονηματίσουν" ή να "πατάξουν" κάποιους ταλαίπωρους που επιμένουν να διαμαρτύρονται για το κομμένο οξυγόνο της γειτονιάς τους βγαίνοντας από τα "επιτρεπτά" όρια της καθώς πρέπει, δηλαδή της "απολιτικής", ήτοι εξημερωμένης, οικολογικής συμπεριφοράς, μέσα σ' αυτό το μπάχαλο, όπου ο όντως ανυπάκουος και άστεγος συνδικαλισμός κάποιων "ασυμμόρφωτων" εργαζομένων αντιμετωπίζεται δεόντως με τον γνωστό τρόπο από μονίμως "άγνωστους" τραμπούκους (βλ. Υπόθεση Κούνεβα) – μέσα σ' αυτό το μπάχαλο, κάθησε τώρα εσύ, hypocrite lecteur, mon frere, κάθησε τώρα και μέτρησε τα "σπασμένα τζάμια" του Δεκέμβρη. Εκεί μας καταντήσανε – στο εδώλιο του εθελοντή ηλίθιου απολογούμενου: "Είστε υπέρ ή κατά; Πάρτε θέση. Καταδικάζετε τη βία ("οποθενδήποτε προερχόμενη"), ναι ή όχι;". Έτσι, γενικώς, αορίστως και απολύτως. "Χωρίς μισόλογα", "χωρίς περιστροφές": Απεταξάτω;
Θα αποτελούσε παγίδα και μόνο να επιχειρήσει κανείς να απαντήσει σ' αυτά τα "διλήμματα" υπ' αυτούς τους όρους. Υπάρχει μια ολόκληρη φιλοσοφικοπολιτική προβληματική πάνω στο ζήτημα της βίας, από τον Νίτσε και τον Σορέλ έως τον Μαρξ, τον Μπένγιαμιν και την Άρεντ, αλλά δεν χρειάζεται να πάμε τόσο μακριά αφού ούτως ή άλλως δεν πρόκειται, βέβαια, να "πάρουμε θέση" στο εκ του πονηρού "δίλημμα" καταθέτοντας μια άνευ όρων "αποκήρυξη της βίας", δηλώνοντας τα αυτονόητα, δίκην δηλώσεως μετανοίας στο πνευματικό μας ιερατείο – είτε αυτό εμπνέεται από την ιδεολογική "καθαρότητα" και ευταξία ενός νοικοκυρεμένου σταλινισμού που διαδηλώνει ευπειθέστατα την τελετουργική "ανυπακοή" του είτε από τον καθωσπρεπικό φονταμενταλισμό του αγοραίου φιλελευθερισμού.
Αντ' αυτού – επιλογικά – θα υπενθυμίσουμε απλώς ότι κατά τις ίδιες εκείνες ημέρες που στην Αθήνα κάποιοι διανοούμενοι φρικιούσαν από ιερή αγανάκτηση επειδή η Ακρόπολη "βεβηλώθηκε" από ένα σύνθημα που αναρτήθηκε στον βράχο της, οι βομβαρδισμοί αμάχων στη Γάζα έβαζαν έναν ακόμα κρίκο στην αλυσίδα του κακού που διαιωνίζει την Ύβριν του Ολοκαυτώματος. Αυτά είναι τα ελεεινά δεδομένα: ανίσχυροι γραφειάδες, ταγμένοι στην ηλεκτρονική λογιοσύνη μας, κινδυνεύουμε όλοι μας να γλιστρήσουμε στην "γραφικότητα" όποτε τολμάμε να μιλήσουμε μεγαλόφωνα, να σηκώσουμε το βλέμμα λίγο πιο ψηλά από τον συντεχνιακό μας ορίζοντα και να προσβλέψουμε σε οτιδήποτε υπερβαίνει την κακομοίρικη ή χαριτωμένη κοσμικότητα των "δημοσίων" μας σχέσεων εν απουσία κάθε δημόσιου χώρου.
Κι αφού αυτά είναι τα ελεεινά δεδομένα που, εκόντες άκοντες, κληροδοτούμε "στα παιδιά μας", ας τους ευχηθούμε (αν έχουμε καν αυτό το δικαίωμα πλέον), ας τους ευχηθούμε στους δικούς τους αγώνες τουλάχιστον δύναμη, γνώση και αγάπη – αλλά προπάντων δύναμη. Γιατί όπως χωρίς την αγάπη και τη γνώση μπορεί να γίνει κανείς θύτης, χωρίς τη δύναμη θα γίνει οπωσδήποτε θύμα – και δεν τους αξίζει ούτε το ένα ούτε το άλλο.
"Ούτε το ένα ούτε το άλλο": Δεν πρόκειται για μια ευχή "ουδετερότητας" ούτε "εξαίρεσης" από την Ιστορία· πρόκειται για το πεισματικό και αεί διεκδικούμενο εκείνο "Παρά ταύτα" του ποιητή Μάριου Μαρκίδη – για τη ζωτική αντίσταση στο ζοφερό "Δια ταύτα" κάθε φασιστικού "διλήμματος" το οποίο εκβιάζει τα πράγματα προς τη δική του "λύση": προς την αναίρεση της ανθρώπινης ουσίας είτε δια της επικυριαρχίας επί του "άλλου" είτε δια της αυτοδιαλυτικής υποταγής – είτε, δηλαδή, δια χειρός Ισραήλ είτε μεσ' από τα μάταια δάκρυα της κάθε "Παλαιστίνης''
